Vincent van Gogh: Hơn 2.100 tác phẩm trong một thập niên và hành trình từ thất bại đến biểu tượng hội họa

Vincent van Gogh: Hơn 2.100 tác phẩm trong một thập niên và hành trình từ thất bại đến biểu tượng hội họa

Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết

Một thập niên sáng tác dữ dội

Vincent van Gogh, họa sĩ hậu ấn tượng người Hà Lan, từng bị xem là kẻ thất bại khi còn sống nhưng về sau trở thành một trong những tên tuổi góp phần mở rộng nền tảng của mỹ thuật hiện đại. Trong hơn 10 năm sáng tác, ông để lại khoảng 2.100 tác phẩm, gồm gần 860 tranh sơn dầu. Phần lớn được thực hiện trong hai năm cuối đời.

Van Gogh vẽ phong cảnh, tĩnh vật, chân dung và nhiều tranh tự họa. Những gam màu mạnh cùng nét cọ nhanh, giàu biểu cảm trở thành dấu hiệu dễ nhận biết trong hội họa của ông. Tuy nhiên, phong cách ấy hình thành qua một quá trình dài: từ những bức tranh tối màu về nông dân, thợ mỏ và lao động nghèo đến bảng màu rực sáng sau thời gian sống tại Paris và Arles.

Từ nhân viên kinh doanh tranh đến người truyền giáo

Van Gogh sinh năm 1853 tại Zundert, thuộc tỉnh Noord-Brabant của Hà Lan, là người con lớn nhất còn sống trong gia đình mục sư Theodorus và Anna Cornelia. Một số người thân làm nghề buôn bán mỹ thuật, còn ông bắt đầu vẽ từ nhỏ dưới sự khuyến khích của mẹ. Van Gogh được mô tả là một đứa trẻ nghiêm túc, ít nói và nhiều suy tư, nhưng không hạnh phúc khi sống ở trường nội trú. Năm 1868, ông đột ngột bỏ học về nhà.

Năm 1869, nhờ người chú giới thiệu, Van Gogh làm việc cho hãng kinh doanh mỹ thuật Goupil tại The Hague. Sau khi chuyển đến chi nhánh London năm 1873, ông từng thành công đến mức có thu nhập cao hơn cha. Tuy nhiên, sau khi bị Eugénie Loyer, con gái chủ nhà trọ, từ chối tình cảm, Van Gogh ngày càng khép kín và hướng về tôn giáo. Ông chuyển sang chi nhánh Paris năm 1875, nhưng phản đối cách coi nghệ thuật như hàng hóa và bị sa thải một năm sau đó.

Van Gogh tiếp tục làm trợ giảng không lương và phụ tá cho một mục sư Giám lý tại Anh. Trở về Hà Lan, ông làm việc ở hiệu sách, có thời gian dịch các đoạn Kinh Thánh sang tiếng Anh, Pháp và Đức. Nỗ lực theo con đường thần học không thành công khi ông trượt kỳ thi vào trường và không hoàn tất khóa đào tạo truyền giáo gần Brussels.

Những người thợ mỏ đưa Van Gogh đến hội họa

Năm 1879, Van Gogh làm nhà truyền giáo tại vùng mỏ Borinage của Bỉ. Ông nhường chỗ ở cho người nghèo, còn mình ngủ trên rơm trong một túp lều nhỏ. Nhà chức trách giáo hội cho rằng lối sống này làm tổn hại phẩm giá giáo sĩ nên bãi nhiệm ông. Trong thời gian đó, Van Gogh bắt đầu vẽ thợ mỏ và cảnh vật xung quanh. Theo lời khuyên của em trai Theo, ông quyết định dành toàn bộ sức lực cho nghệ thuật.

Năm 1880, Van Gogh đến Brussels, đăng ký học tại Học viện Mỹ thuật Hoàng gia sau khi nhận lời khuyên của họa sĩ Willem Roelofs. Ông học giải phẫu, dựng hình và các quy tắc phối cảnh, đồng thời nghiên cứu tranh của Jean-François Millet để thể hiện đời sống nông dân, thợ mỏ bằng phong cách hiện thực và gam màu trầm.

Trở về nhà cha mẹ tại Etten năm 1881, ông tiếp tục dùng hàng xóm làm mẫu. Cuộc sống riêng của Van Gogh nhiều lần rơi vào khủng hoảng. Ông cầu hôn người chị họ góa chồng Cornelia Kee Vos-Stricker nhưng bị từ chối. Sau đó, tại The Hague, ông sống cùng Clasina Maria “Sien” Hoornik, một phụ nữ đang mang thai và đã có con gái nhỏ. Sien sinh con trai Willem năm 1882. Dưới áp lực của cha, Van Gogh rời Sien và các con vào năm 1883.

Những năm tháng với màu đất

Tại Nuenen, Van Gogh dành hai năm vẽ thợ dệt, nhà cửa và cảnh vật địa phương. Ông thực hiện nhiều bản vẽ, tranh màu nước cùng gần 200 tranh sơn dầu. Bảng màu khi ấy chủ yếu là nâu sẫm và các sắc đất. Năm 1885, ông hoàn thành “Những người ăn khoai tây”, tác phẩm lớn đầu tiên, kết tinh nhiều năm quan sát đời sống nông dân.

Cũng trong năm này, một nhà buôn tranh tại The Hague trưng bày tác phẩm của Van Gogh trong cửa hàng, đánh dấu lần đầu tranh ông xuất hiện công khai. Theo nhận xét tranh quá tối và không phù hợp với xu hướng hội họa ấn tượng có màu sắc tươi sáng. Tại Nuenen, Van Gogh còn bị nghi ngờ liên quan đến việc một người mẫu nông dân trẻ mang thai, khiến giáo sĩ địa phương cấm cư dân tiếp tục làm mẫu cho ông.

Chuyển đến Antwerp, Van Gogh ưu tiên tiền mua vật liệu và thuê người mẫu hơn chi phí ăn uống. Sức khỏe ông suy giảm trong chế độ chủ yếu gồm bánh mì, cà phê và thuốc lá. Việc nghiên cứu Peter Paul Rubens tại bảo tàng giúp ông bổ sung đỏ carmine, xanh cobalt và xanh lục bảo vào bảng màu. Ông cũng bắt đầu mua các bản khắc gỗ ukiyo-e của Nhật Bản tại khu cảng.

Tại Học viện Mỹ thuật Antwerp, cách thể hiện khác thường khiến Van Gogh xung đột với giảng viên. Ông không tuân theo yêu cầu nhấn mạnh đường nét và hình thể, thậm chí vẽ tượng Venus de Milo giống cơ thể một phụ nữ nông thôn vùng Flanders. Dù có câu chuyện cho rằng ông bị đuổi học, hồ sơ cho thấy Van Gogh nằm trong nhóm 17 sinh viên phải học lại.

Paris và bước ngoặt màu sắc

Năm 1886, Van Gogh đến Paris sống cùng Theo tại Montmartre. Ông theo học xưởng của Fernand Cormon và gặp Émile Bernard, Louis Anquetin, Henri de Toulouse-Lautrec cùng nhiều nghệ sĩ tiên phong. Cửa hàng màu của Julien “Père” Tanguy, nơi họ lui tới, khi ấy là địa điểm duy nhất trưng bày tác phẩm của Paul Cézanne.

Van Gogh vẽ chân dung bạn bè, tĩnh vật, cảnh Montmartre và khu vực ven sông Seine, đồng thời sưu tập hàng trăm bản khắc gỗ Nhật Bản. Sau khi tiếp xúc với tranh của Adolphe Monticelli, ông sử dụng bảng màu sáng hơn và nét cọ táo bạo hơn. Sự thay đổi này thể hiện rõ trong những tác phẩm như “Cảnh biển tại Saintes-Maries” năm 1888.

Thời gian ở Arles năm 1888 đánh dấu sự định hình đầy đủ của phong cách hậu kỳ. Van Gogh mở rộng đề tài qua các loạt tranh cây ô liu, cánh đồng lúa mì và hoa hướng dương. Nhưng cùng lúc, ông chịu những cơn rối loạn tâm thần và hoang tưởng, ăn uống thất thường và uống nhiều rượu.

Khủng hoảng, bệnh tật và cái chết ở tuổi 37

Tình bạn giữa Van Gogh và Paul Gauguin chấm dứt sau một cuộc xung đột có liên quan đến dao cạo. Trong trạng thái kích động, Van Gogh tự cắt một phần tai trái. Sau đó, ông điều trị tại các cơ sở tâm thần, trong đó có Saint-Rémy.

Sau khi tự rời viện, Van Gogh chuyển đến quán trọ Auberge Ravoux ở Auvers-sur-Oise, gần Paris, dưới sự chăm sóc của bác sĩ vi lượng đồng căn Paul Gachet. Chứng trầm cảm vẫn tiếp diễn. Ngày 27/7/1890, ông bị trúng đạn và qua đời hai ngày sau đó, khi mới 37 tuổi.

Nguyên nhân phát súng vẫn là vấn đề gây tranh luận. Một số tài liệu xác định Van Gogh tự sát, trong khi cách giải thích khác cho rằng chưa thể kết luận đó là tự sát hay một vụ nổ súng ngoài ý muốn do người khác gây ra.

Những tác phẩm đánh dấu từng giai đoạn

“Những người ăn khoai tây” hoàn thành năm 1885 là tác phẩm lớn đầu tiên của Van Gogh, tổng hợp quá trình nghiên cứu người nông dân bằng những gam nâu và màu đất. “Vườn nhà xứ tại Nuenen” cũng thuộc giai đoạn này; bức tranh bị đánh cắp khỏi bảo tàng Singer Laren vào tháng 3/2020.

“Kỹ nữ” năm 1887 cho thấy ảnh hưởng trực tiếp của nghệ thuật Nhật Bản. Van Gogh dựa vào hình ảnh của Keisai Eisen trên bìa tạp chí Paris Illustré, phóng lớn nhân vật rồi chuyển thành tranh. Các yếu tố từ tranh khắc gỗ Nhật Bản sau đó tiếp tục xuất hiện trong phần nền của nhiều tác phẩm khác.

Trong “Cảnh biển tại Saintes-Maries” năm 1888, bảng màu sáng và nét cọ mạnh được phát triển sau khi Van Gogh tiếp xúc với tranh của Monticelli. Đây cũng là dấu mốc cho thấy khoảng cách rất lớn giữa thời kỳ màu đất ở Nuenen và phong cách rực rỡ thường gắn với tên tuổi ông ngày nay.

Di sản vượt khỏi bi kịch cá nhân

Em trai Theo là người hỗ trợ Van Gogh cả về tài chính lẫn tinh thần. Thư từ giữa hai anh em trở thành nguồn tư liệu quan trọng, giúp hậu thế hiểu cách ông làm việc cũng như những suy nghĩ về màu sắc và bố cục.

Mối liên hệ giữa bệnh tâm thần và sức sáng tạo của Van Gogh cũng có nhiều cách nhìn khác nhau. Hình ảnh phổ biến thường mô tả ông như một thiên tài bị hiểu lầm, nơi sự điên loạn gặp gỡ sáng tạo. Tuy nhiên, một số nhà phê bình cho rằng các tác phẩm được thực hiện trong trạng thái kiểm soát hoàn toàn và Van Gogh không làm việc trong những giai đoạn phát bệnh.

Không đạt được thành công khi còn sống, Van Gogh về sau được nhìn nhận là nghệ sĩ có ảnh hưởng lớn đến trường phái Dã thú và chủ nghĩa Biểu hiện Đức. Từ hơn 2.100 tác phẩm được tạo ra trong một quãng đời sáng tác ngắn ngủi, ông để lại di sản vượt xa những bi kịch thường được nhắc đến trong tiểu sử của mình.

Source: Original Korean article - Trendy News Korea

Nhận xét