Đông Minh Thánh Vương: Từ cuộc trốn chạy khỏi Phù Dư đến hành trình lập quốc Cao Câu Ly

Đông Minh Thánh Vương: Từ cuộc trốn chạy khỏi Phù Dư đến hành trình lập quốc Cao Câu Ly

Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết

Người sáng lập vương quốc Cao Câu Ly

Đông Minh Thánh Vương (Dongmyeongseongwang), tên thật là Chu Mông (Jumong), được xem là vị vua đầu tiên và người sáng lập vương quốc Cao Câu Ly (Goguryeo), một trong những quốc gia quan trọng trong lịch sử bán đảo Triều Tiên. Theo các ghi chép lịch sử Hàn Quốc, ông rời Phù Dư để tránh sự truy sát của Thái tử Đại Tố, con trai vua Kim Oa, rồi tiến xuống phía nam và lập nên Cao Câu Ly tại vùng Tốt Bản vào năm 37 trước Công nguyên. Ông qua đời năm 19 trước Công nguyên.

Chu Mông mang họ Cao (Go), tên là Chu Mông và được truy tôn với miếu hiệu Thái Tổ. Trong Tam Quốc Di Sự, ông còn được gọi là Đông Minh Đế. Các tài liệu như Tam Quốc Sử Ký ghi nhận nhiều tên gọi khác của ông, gồm Truy Mô, Trung Mô, Trung Hải, Tượng Hải và Đô Mô. Sau khi qua đời, ông cùng mẹ là phu nhân Liễu Hoa được tôn thờ như những vị thần khai quốc của Cao Câu Ly.

Năm sinh của Chu Mông vẫn chưa thống nhất. Tam Quốc Sử Ký ghi ông sinh năm 58 trước Công nguyên, trong khi Tam Quốc Di Sự đưa ra mốc năm 48 trước Công nguyên. Cả hai bộ sử này cùng tác phẩm Đông Minh Vương Thiên đều lưu truyền câu chuyện huyền thoại về sự ra đời của ông.

Huyền thoại đứa trẻ sinh ra từ quả trứng

Theo truyền thuyết được ghi lại trong các sử liệu, cha của Chu Mông là Hải Mộ Tư, con trai của Thiên Đế. Nhân vật này thường được liên hệ với tín ngưỡng thiên tử và nguồn gốc thần linh của hoàng tộc Cao Câu Ly.

Câu chuyện kể rằng khi ba người con gái của Hà Bá, thần cai quản sông nước, đang vui chơi tại đầm Ưng Tâm thuộc sông Thanh Hà, Hải Mộ Tư từ trời giáng xuống bằng cỗ xe do năm con rồng kéo và gặp Liễu Hoa. Hà Bá tức giận, sau đó Hải Mộ Tư một mình trở về trời, còn Liễu Hoa bị đày đi.

Vua Kim Oa của Đông Phù Dư gặp Liễu Hoa tại vùng Ưu Bột Thủy, thương tình nên đưa bà về cung. Ánh nắng liên tục chiếu vào người Liễu Hoa, khiến bà mang thai và sinh ra một quả trứng lớn. Cho rằng đây là điềm chẳng lành, vua Kim Oa đem quả trứng vứt vào chuồng lợn, nhưng đàn lợn không ăn mà còn bảo vệ nó. Khi quả trứng bị bỏ bên đường, trâu ngựa đều tránh đi; đặt ngoài đồng, chim chóc lại đến ấp trứng. Ngay cả khi bị dùng rìu bổ xuống, quả trứng vẫn nguyên vẹn.

Cuối cùng, nhà vua trả quả trứng cho Liễu Hoa. Người mẹ ủ ấm quả trứng và một bé trai đã phá vỏ chui ra. Cậu bé thể hiện tài năng đặc biệt với cung tên từ năm bảy tuổi, tự chế tạo cung và bắn trăm phát trúng cả trăm. Vì vậy, cậu được đặt tên là Chu Mông, nghĩa là người bắn cung giỏi trong tiếng Phù Dư.

Truyền thuyết về Chu Mông có nhiều điểm tương đồng với câu chuyện về Đông Minh Vương, vị vua khai quốc của Phù Dư. Tuy nhiên, giới sử học nhìn chung phân biệt Đông Minh Vương của Phù Dư với Chu Mông của Cao Câu Ly, thay vì xem họ là cùng một nhân vật.

Cuộc đào thoát khỏi Phù Dư và cây cầu do cá, ba ba tạo thành

Chu Mông được đánh giá là tài giỏi hơn bảy người con trai của vua Kim Oa, trong đó có hoàng tử Đại Tố. Điều này khiến ông trở thành mục tiêu ganh ghét và nhiều lần bị đe dọa tính mạng. Nhận thấy nguy hiểm, Liễu Hoa khuyên con rời khỏi Đông Phù Dư.

Chu Mông cùng ba người bạn là Ô Y, Ma Ly và Hiệp Phụ tiến về phía nam. Khi đến sông Ôm Lý Đại Thủy, họ bị chặn đường bởi dòng nước và quân truy đuổi phía sau. Theo truyền thuyết, Chu Mông tự nhận mình là cháu của Thiên Đế và cháu ngoại của thần sông, đồng thời cầu xin sự giúp đỡ.

Ngay sau đó, cá và ba ba nổi lên mặt nước, nối thân mình thành một cây cầu giúp Chu Mông cùng những người đi theo vượt sông an toàn. Khi họ sang bờ bên kia, đàn cá và ba ba lập tức biến mất, khiến quân truy đuổi không thể tiếp tục hành trình. Cây cầu huyền thoại này được gọi là Ngư Miết Thành Kiều.

Lập quốc Cao Câu Ly và mở rộng lãnh thổ

Sau khi đến vùng Tốt Bản, Chu Mông định cư, kết hôn với con gái thứ hai của vua Tốt Bản Phù Dư và từng bước xây dựng thế lực. Một dị bản kể rằng người phụ nữ này tên là Tô Tây Nô, con gái của Diên Tha Phát. Năm 37 trước Công nguyên, Chu Mông kế vị vua Tốt Bản Phù Dư và thành lập Cao Câu Ly.

Mặc dù được ghi nhận mang họ Cao, một số cách lý giải cho rằng họ ban đầu của Chu Mông là Hải, theo tên người cha Hải Mộ Tư. Đến thời vua Thái Tổ của Cao Câu Ly, dòng họ Cao thuộc bộ tộc Kế Lâu nắm quyền, và họ của vị vua khai quốc được chuyển thành Cao nhằm củng cố tính chính thống của vương triều.

Sau khi lập quốc, Chu Mông tiến hành các chiến dịch mở rộng lãnh thổ, với chủ trương ổn định khu vực biên giới trước. Ông đánh bại và bình định các bộ lạc Mạt Hạt, ngăn họ xâm phạm biên cương. Năm 36 trước Công nguyên, ông chiến thắng vua Tống Dương của nước Phi Lưu trong cuộc thi bắn cung tại thượng nguồn sông Hỗn Giang, buộc đối phương quy phục. Vùng đất này được đổi tên thành Đa Vật, mang ý nghĩa khôi phục lãnh thổ cũ trong tiếng Cao Câu Ly, còn Tống Dương được bổ nhiệm làm người đứng đầu địa phương.

Năm 34 trước Công nguyên, thành Tốt Bản và cung điện hoàng gia được hoàn thành, góp phần nâng cao vị thế quốc gia. Năm 33 trước Công nguyên, Chu Mông cử Ô Y và Phần Nô chinh phục nước Hành Nhân ở khu vực núi Thái Bạch, phía đông nam núi Bạch Đầu. Đến năm 28 trước Công nguyên, tướng Phù Úy Diêm được phái đi đánh chiếm Bắc Ốc Trứ. Mùa thu năm 24 trước Công nguyên, mẹ ông là Liễu Hoa qua đời tại Phù Dư.

Tranh luận về người kế vị và nguồn gốc Bách Tế

Vấn đề kế vị của Chu Mông gắn liền với câu chuyện về hai người con trai Bỉ Lưu và Ôn Tộ. Theo Tam Quốc Sử Ký, Chu Mông kết hôn với một phụ nữ tại Tốt Bản và có hai con trai. Tuy nhiên, sau đó người con trai tên Lưu Ly, sinh ra từ cuộc hôn nhân trước với phu nhân Nghiệp Thị ở Bắc Phù Dư, tìm đến Cao Câu Ly. Chu Mông đón nhận Lưu Ly và lập làm thái tử.

Lo ngại tương lai của mình, Bỉ Lưu và Ôn Tộ rời khỏi Cao Câu Ly, tiến về phía nam để tìm vùng đất mới. Một số ghi chép khác của Trung Quốc lại đưa ra diễn biến khác: Tô Tây Nô từng kết hôn với Ưu Đài, con trai vua Hải Phù Lâu của Bắc Phù Dư, và sinh ra Bỉ Lưu cùng Ôn Tộ. Sau khi Ưu Đài qua đời, bà tái hôn với Chu Mông khi ông đến Tốt Bản lánh nạn, rồi trở thành hoàng hậu.

Theo dị bản này, khi Lưu Ly xuất hiện, Chu Mông dành sự ưu ái cho người con trai cả, khiến Bỉ Lưu lo ngại về vị trí của mình. Hai anh em sau đó cùng mẹ rời đi và lập một quốc gia mới tại vùng Mi Chúc Hốt. Một cách kể khác cho rằng Bỉ Lưu là con của Ưu Đài, còn Ôn Tộ là con của Chu Mông và Tô Tây Nô.

Cái chết và những tranh luận lịch sử về Đông Minh Thánh Vương

Chu Mông qua đời vào tháng 9 âm lịch năm 19 trước Công nguyên. Lăng mộ Đông Minh Vương ban đầu được xây dựng tại núi Long Sơn, gần Tốt Bản. Khi Cao Câu Ly chuyển kinh đô đến Bình Nhưỡng, lăng mộ được cho là cũng đã được di dời theo.

Nguồn gốc và vai trò lịch sử của Đông Minh Thánh Vương vẫn là chủ đề có nhiều cách diễn giải. Một số tài liệu Trung Quốc như Luận Hành và Ngụy Lược ghi nhận Đông Minh là người sáng lập nước Phù Dư. Do câu chuyện lập quốc của Đông Minh có nhiều điểm trùng khớp với truyền thuyết về Chu Mông, một số nhà nghiên cứu cho rằng Đông Minh vốn là vị vua khai quốc của Phù Dư, còn danh hiệu Đông Minh Thánh Vương được gắn với Chu Mông trong quá trình hai nhân vật dần được đồng nhất ở các ghi chép đời sau.

Các tài liệu Nhật Bản cũng có cách nhìn riêng. Tục Nhật Bản Kỷ ghi nhận Đồ Mô Vương, tổ tiên xa xưa của hoàng tộc Bách Tế, là người sinh ra từ sự kết hợp giữa con gái Hà Bá và tinh khí ánh mặt trời. Điều này cho thấy hình tượng Chu Mông không chỉ xuất hiện trong truyền thống lịch sử Cao Câu Ly mà còn được liên hệ với nguồn gốc của Bách Tế.

Thời điểm thành lập Cao Câu Ly cũng còn gây tranh luận. Một số học giả Trung Quốc và Triều Tiên dựa vào ghi chép trong phần về vua Bảo Tạng của Tam Quốc Sử Ký, theo đó dòng họ Cao đã thành lập quốc gia được 900 năm, để suy đoán Cao Câu Ly ra đời khoảng năm 200 trước Công nguyên. Ngược lại, có quan điểm cho rằng con số này bao gồm cả lịch sử của Tốt Bản Phù Dư trước thời Chu Mông. Theo cách lý giải đó, Chu Mông đã kết hôn với một gia đình quý tộc tại Tốt Bản sau khi rời Đông Phù Dư, rồi trở thành người cai trị Tốt Bản Phù Dư trước khi lập nên Cao Câu Ly.

Những khác biệt giữa các bộ sử và truyền thuyết cho thấy hình tượng Đông Minh Thánh Vương được hình thành qua nhiều lớp ký ức lịch sử, tín ngưỡng và cách diễn giải về nguồn gốc các vương quốc cổ trên bán đảo Triều Tiên.

Source: Original Korean article - Trendy News Korea

Nhận xét