Lee Si-young: Từ quan lại triều Joseon đến người sáng lập trường đào tạo quân độc lập và Phó tổng thống đầu tiên của Hàn Quốc
Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Từ gia đình danh giá đến phong trào giành lại chủ quyền
Lee Si-young sinh ngày 3/12/1868 tại Jeodong, Hanseong, khu vực thuộc Seoul ngày nay. Ông xuất thân trong một gia đình nhiều đời làm quan, là hậu duệ của những nhân vật từng giữ chức lãnh nghị chính, vị trí cao nhất trong bộ máy quan lại thời Joseon.
Được đào tạo Nho học từ nhỏ, Lee Si-young vượt qua các kỳ thi tuyển quan lại và từng đảm nhiệm nhiều chức vụ trong triều đình. Sau khi rời quan trường năm 1895, ông cùng những trí thức như Lee Hoe-young và Lee Sang-seol tìm hiểu các môn học hiện đại.
Năm 1905, khi làm việc trong cơ quan phụ trách đối ngoại, Lee Si-young phản đối Hiệp ước Eulsa do Nhật Bản áp đặt, văn kiện tước quyền ngoại giao của Triều Tiên. Sau khi hiệp ước được chấp nhận, ông từ chức và hủy cả cuộc hôn ước giữa người cháu với gia đình một quan chức đã ký văn kiện này.
Trở lại làm việc trong bộ máy nhà nước, ông thúc đẩy giáo dục hiện đại và phong trào khai sáng yêu nước. Ông cũng tham gia Sinminhoe, một tổ chức bí mật vận động khôi phục chủ quyền, cùng Ahn Chang-ho, Jeon Deok-gi, Lee Dong-nyeong và Lee Hoe-young.
Dùng gia sản để đào tạo lực lượng độc lập
Sau khi Nhật Bản thôn tính Triều Tiên năm 1910, Lee Si-young từ chối chức vụ do chính quyền thuộc địa bổ nhiệm. Cuối năm đó, ông cùng các anh em bán và dành tài sản gia đình làm kinh phí cho phong trào độc lập, đưa người thân sang Tây Gando, vùng Mãn Châu của Trung Quốc.
Tại đây, những người lưu vong tổ chức cộng đồng định cư, mở trường và xây dựng lực lượng vũ trang. Năm 1911, họ thành lập Gyeonghaksa và Học viện Shinheung. Lee Si-young sau đó mua đất tại Hapniha, huyện Tonghua, mở rộng cơ sở này thành Trường Quân sự Shinheung.
Nhà trường giảng dạy lý luận, binh pháp và chiến thuật. Sau Phong trào 1/3/1919, số học viên có thời điểm lên tới 600 người. Trước khi đóng cửa vào tháng 8/1920, trường đã đào tạo khoảng 3.500 cán bộ. Nhiều người trong số đó trở thành lực lượng nòng cốt của quân độc lập, trong đó có những người tham gia chiến thắng Cheongsanri trước quân Nhật.
Giữ nguồn tài chính cho Chính phủ lâm thời
Năm 1913, Lee Si-young từng tìm cách xây dựng mặt trận phối hợp Hàn Quốc - Trung Quốc với chính quyền Viên Thế Khải ở Bắc Kinh, nhưng kế hoạch không thể tiếp tục sau khi nhà lãnh đạo Trung Quốc qua đời.
Năm 1919, hưởng ứng Phong trào 1/3 trong nước, ông hoạt động tại Bắc Kinh rồi tới Thượng Hải tham gia thành lập Chính phủ lâm thời Đại Hàn Dân Quốc. Ông giữ chức tổng trưởng Tư pháp đầu tiên, sau đó trở thành tổng trưởng Tài chính khi bộ máy chính phủ lâm thời được hợp nhất vào tháng 9/1919.
Trong nhiều năm, Lee Si-young phụ trách huy động nguồn lực và bảo đảm hoạt động tài chính cho chính phủ lưu vong. Khi phong trào độc lập chia rẽ về việc duy trì, cải tổ hay thành lập một tổ chức mới, ông đứng về phía Kim Gu và Lee Dong-nyeong, chủ trương bảo vệ Chính phủ lâm thời.
Ông tham gia thành lập Đảng Độc lập Hàn Quốc năm 1930, bố trí nơi ẩn náu cho các thành viên Chính phủ lâm thời tại Hàng Châu năm 1931 và góp phần khôi phục hoạt động của tổ chức này ở Gia Hưng năm 1933. Khi Chính phủ lâm thời phải di chuyển qua nhiều địa điểm vì chiến tranh Trung - Nhật rồi tới Trùng Khánh, ông tiếp tục đảm nhiệm các vị trí liên quan đến tư pháp, tài chính, ngân sách và giám sát. Lee Si-young cũng tham gia soạn thảo 10 điều của Hiến chương lâm thời Đại Hàn Dân Quốc.
Năm 1934, ông xuất bản tác phẩm Gam-si-man-eo, nhấn mạnh tính chủ thể và đặc trưng riêng của lịch sử Hàn Quốc. Đến năm 1944, ông được bổ nhiệm làm chủ tịch cơ quan giám sát của Chính phủ lâm thời.
Tiếp nối lý tưởng bằng giáo dục
Tháng 11/1945, sau khi bán đảo Triều Tiên được giải phóng khỏi ách cai trị của Nhật Bản, Lee Si-young trở về quê hương cùng Kim Gu, Kim Kyu-sik và các thành viên Chính phủ lâm thời. Ông đảm nhiệm một số vị trí trong các tổ chức xã hội, giáo dục và tôn giáo.
Lee Si-young từng muốn khôi phục Trường Quân sự Shinheung. Khi kế hoạch không thành, ông chuyển sang xây dựng một cơ sở giáo dục dân sự. Tháng 2/1947, ông thành lập Quỹ Seongjae và điều hành Học viện chuyên môn Shinheung. Sau Chiến tranh Triều Tiên, cơ sở này được kế thừa và phát triển thành Đại học Kyung Hee ngày nay.
Trong tranh luận về việc thành lập chính phủ riêng ở miền Nam bán đảo, Lee Si-young ủng hộ tổ chức tổng tuyển cử tại miền Nam. Tháng 9/1947, ông rời chức vụ trong Chính phủ lâm thời.
Phó tổng thống đầu tiên và quyết định rời quyền lực
Ngày 20/7/1948, tại cuộc bầu cử tổng thống và phó tổng thống của Quốc hội Lập hiến, Lee Si-young giành 133 phiếu ở vòng hai và trở thành Phó tổng thống đầu tiên của Đại Hàn Dân Quốc. Ông đề nghị Tổng thống Syngman Rhee bổ nhiệm một số nhân vật từng hoạt động trong Chính phủ lâm thời. Năm 1949, ông được trao Huân chương Kiến quốc hạng cao nhất của Hàn Quốc.
Trong Chiến tranh Triều Tiên, khi phải sơ tán tới Busan, Lee Si-young chứng kiến vụ bê bối liên quan đến Lực lượng Phòng vệ Quốc dân và ngày càng thất vọng với chính quyền Đệ nhất Cộng hòa. Ngày 9/5/1951, ông công bố tuyên bố nhận trách nhiệm trước tình trạng hỗn loạn chính trị và tham nhũng xã hội, đồng thời nộp đơn từ chức phó tổng thống.
Ông ra tranh cử tổng thống năm 1952 với tư cách ứng viên của Đảng Quốc dân Dân chủ nhưng không giành chiến thắng. Khi Syngman Rhee muốn trao cho ông một khu đất rộng tại Jeodong, Seoul, Lee Si-young từ chối và nói rằng ông không bôn ba ở Mãn Châu làm cách mạng chỉ để tìm lại nhà riêng.
Lee Si-young qua đời ngày 17/4/1953 tại nơi ở tạm thời ở Dongnae, Busan. Trước lúc mất, ông bày tỏ tiếc nuối vì không được chứng kiến ngày đất nước thống nhất hoàn toàn. Tang lễ quốc dân kéo dài chín ngày; thi hài ông ban đầu được an táng tại Jeongneung, Seoul, trước khi chuyển về khu mộ ở Suyu-ri năm 1964.
Di sản của tinh thần trách nhiệm
Cuộc đời Lee Si-young trải dài từ những năm cuối triều Joseon, thời kỳ thuộc địa, phong trào độc lập cho tới giai đoạn thành lập nhà nước Hàn Quốc hiện đại. Từ một quan chức xuất thân danh giá, ông cùng gia đình từ bỏ tài sản để đào tạo lực lượng kháng Nhật, bảo vệ hoạt động của Chính phủ lâm thời và xây dựng nền giáo dục sau ngày giải phóng.
Dù giữ cương vị Phó tổng thống đầu tiên, Lee Si-young vẫn duy trì lối sống tiết kiệm và rời chức vụ khi cho rằng chính quyền đã đi chệch khỏi trách nhiệm công. Tại Hàn Quốc, ông được ghi nhớ như một hình mẫu đặt độc lập dân tộc và lợi ích chung lên trên tài sản, địa vị cá nhân.
Nhận xét
Đăng nhận xét