Kim Yu-sin: Vị tướng góp phần thống nhất bán đảo Triều Tiên và người duy nhất trong lịch sử Hàn Quốc được truy tôn làm vua

Kim Yu-sin: Vị tướng góp phần thống nhất bán đảo Triều Tiên và người duy nhất trong lịch sử Hàn Quốc được truy tôn làm v

Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết

Trong thời kỳ Tam Quốc trên bán đảo Triều Tiên, vương quốc Silla phải cạnh tranh quyết liệt với Baekje và Goguryeo. Khi Silla tiến hành các cuộc chiến nhằm đánh bại hai đối thủ, đồng thời đẩy lùi quân đội nhà Đường, tướng Kim Yu-sin (595–673) là một trong những nhân vật giữ vai trò trung tâm. Ông phụng sự năm đời quân chủ, từ vua Jinpyeong đến nữ vương Seondeok, nữ vương Jindeok, vua Taejong Muyeol và vua Munmu. Khi còn sống, ông đạt phẩm hàm Taedaegakgan chưa từng có tiền lệ. Sau khi qua đời, ông được truy tôn là Heungmu Đại vương. Trong lịch sử Hàn Quốc, Kim Yu-sin là vị đại thần duy nhất được truy phong làm vua.

Xuất thân từ hoàng tộc Gaya, sinh tại Jincheon

Kim Yu-sin có nguồn gốc từ hoàng tộc Geumgwan Gaya. Cụ tổ của ông là vua Guhae, người đã quy phục Silla vào năm 532. Ông nội Mu-ryeok từng bắt và giết vua Seong của Baekje trong trận Gwanseong năm 554, còn cha ông, Seo-hyeon, giữ chức đô đốc Daeryangju.

Mẹ ông, phu nhân Manmyeong, là cháu gái của hoàng thân Ipjong và con gái của Sukheuljong. Cuộc hôn nhân giữa bà và Seo-hyeon từng bị gia đình phản đối quyết liệt. Theo ghi chép trong Tam quốc sử ký, hai người đã tự ý kết duyên. Một truyền thuyết kể rằng Manmyeong trốn khỏi nơi bị giam giữ giữa lúc sấm sét nổi lên để đi theo Seo-hyeon. Bách khoa toàn thư Văn hóa dân tộc Hàn Quốc lý giải rằng dù hoàng tộc Gaya được sáp nhập vào tầng lớp quý tộc chân cốt của Silla, họ vẫn chưa được các đại quý tộc coi là gia đình đủ địa vị để kết hôn với hoàng tộc.

Kim Yu-sin sinh năm 595 tại huyện Manno, nay thuộc thành phố Jincheon, tỉnh Chungcheong Bắc, nơi cha ông được bổ nhiệm làm thái thú. Tư liệu lịch sử kể rằng mẹ ông mang thai suốt 20 tháng. Ban đầu, cha định đặt tên con là Gyeongjin theo ngày xuất hiện giấc mộng báo thai, nhưng sau đó đổi thành Yu-sin theo lời khuyên trong Lễ ký, tránh dùng tên ngày hoặc tháng làm tên người. Tại Jincheon hiện có núi Taeryeong, nơi tương truyền chôn nhau thai của ông. Di tích nơi sinh và khu vực lưu giữ dấu tích liên quan đến ông đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia của Hàn Quốc.

Từ thủ lĩnh Hwarang đến vị tướng trên chiến trường

Năm 15 tuổi, Kim Yu-sin trở thành Hwarang, thủ lĩnh một nhóm thanh niên mang tên Yonghwa Hyangdo. Chiến công quân sự lớn đầu tiên được ghi nhận của ông diễn ra năm 629, trong trận đánh thành Nangbi của Goguryeo. Quân Silla thất thế ở đợt giao tranh đầu tiên và tinh thần chiến đấu suy giảm. Kim Yu-sin một mình xông vào trận địa đối phương, chém đầu tướng địch rồi trở về. Hành động này khích lệ quân Silla tiếp tục chiến đấu, cuối cùng buộc quân Goguryeo trong thành đầu hàng.

Kim Yu-sin sau đó xây dựng liên minh chính trị bền chặt với Kim Chun-chu, người về sau trở thành vua Taejong Muyeol. Quan hệ giữa hai người được củng cố thông qua những cuộc hôn nhân đan xen giữa hai gia đình. Theo Tam quốc di sự, trong một lần chơi trò đá bóng truyền thống, Kim Yu-sin cố tình giẫm rách dây buộc áo của Kim Chun-chu rồi nhờ em gái mình là Mun-hui khâu lại. Khi Mun-hui mang thai, ông tung tin sẽ thiêu em gái để gây áp lực. Nữ vương Seondeok can thiệp và hai người được kết hôn. Mun-hui sau này trở thành hoàng hậu Munmyeong, mẹ của vua Munmu và Kim In-mun.

Năm 642, Baekje chiếm hơn 40 thành trì của Silla, trong đó có thành Daeya. Kim Chun-chu sang Goguryeo cầu viện quân sự. Trước chuyến đi, ông và Kim Yu-sin cắn ngón tay lấy máu thề trung thành. Khi Kim Chun-chu bị giữ lại tại Goguryeo, Kim Yu-sin, lúc đó là người đứng đầu khu vực áp lượng, tập hợp đội quân cảm tử chuẩn bị giải cứu. Nghe tin, phía Goguryeo cuối cùng đã thả Kim Chun-chu.

Dẹp loạn trong nước và góp phần định hình ngôi vua

Năm 644, Kim Yu-sin được phong chức Sopan và trở thành Thượng tướng quân. Ông chỉ huy quân Silla chiếm bảy thành của Baekje, trong đó có Gahye, Seongyeol và Donghwa. Đầu năm sau, vừa trở về sau chiến thắng, ông lại lập tức lên đường đánh thành Maeripo và tiếp tục giành thắng lợi.

Một câu chuyện nổi tiếng kể rằng khi chuẩn bị xuất quân lần nữa, Kim Yu-sin chỉ ghé nhà lấy nước uống rồi nói nước nhà vẫn có hương vị như trước. Chứng kiến sự quyết tâm của vị tướng, binh sĩ được khích lệ và tiếp tục lên đường.

Năm 647, tể tướng Bidam phát động nổi loạn tại thành Myeonghwal với lý do nữ vương không đủ khả năng cai trị đất nước. Khi một ngôi sao rơi về phía cung điện Wolseong, quân nổi loạn càng thêm phấn khích. Kim Yu-sin thuyết phục nhà vua và giới quý tộc rằng vận may hay điềm dữ phụ thuộc vào hành động của con người, sau đó sử dụng kế sách để khôi phục tinh thần quân đội và dập tắt cuộc nổi dậy. Tuy nhiên, chi tiết ông thả hình nộm bốc cháy bằng diều chỉ xuất hiện trong phần truyện về nhân vật ở Tam quốc sử ký. Vì vậy, vẫn có ý kiến đặt câu hỏi về mức độ tham gia thực tế của ông trong cuộc trấn áp.

Dưới thời nữ vương Jindeok, Kim Yu-sin tiếp tục đánh bại quân Baekje bằng cách bố trí phục binh bên ngoài thành Daeya. Ông thả tám tướng Baekje bị bắt, đổi lại lấy hài cốt của Kim Pum-seok và vợ, những người đã thiệt mạng tại Daeya. Trong năm thứ ba triều đại Jindeok, quân Silla dưới sự chỉ huy của ông đã tiêu diệt hoặc bắt giữ 100 chỉ huy và hơn 8.900 binh sĩ Baekje, đồng thời thu giữ 10.000 con ngựa.

Năm 654, nữ vương Jindeok qua đời mà không có người kế vị. Hội nghị quý tộc ban đầu đề cử Alcheon lên ngôi, nhưng cuối cùng Kim Chun-chu mới trở thành vua. Truyện về Kim Yu-sin trong Tam quốc sử ký cho biết ông đã bàn bạc với Alcheon để đưa Kim Chun-chu lên ngai vàng. Năm sau, Kim Yu-sin được phong Đại giác can và kết hôn với Jiso, con gái thứ ba của vua Taejong Muyeol.

Đánh bại Baekje, Goguryeo và đối đầu tham vọng của nhà Đường

Năm 660, Kim Yu-sin được bổ nhiệm làm Thượng đại đẳng và chỉ huy 50.000 quân Silla tiến về kinh đô Sabi của Baekje. Tại Hwangsanbeol, quân Silla phải đối đầu với 5.000 chiến binh cảm tử do tướng Gyebaek chỉ huy. Sau trận chiến khốc liệt, Silla giành chiến thắng và phối hợp với 130.000 quân nhà Đường do tướng Su Dingfang dẫn đầu để tiêu diệt Baekje.

Trong chiến dịch này, Su Dingfang định xử tử tướng Kim Mun-yeong của Silla vì cho rằng quân Silla đến muộn một ngày so với thỏa thuận. Kim Yu-sin kiên quyết phản đối, tuyên bố thà giao chiến với quân Đường trước rồi mới đánh Baekje còn hơn chấp nhận sự sỉ nhục vô cớ. Cuối cùng, Su Dingfang phải nhượng bộ. Kim Yu-sin cũng từ chối đề nghị nhận đất Baekje làm thái ấp.

Tháng 12/661, khi quân Đường vây hãm Bình Nhưỡng và rơi vào tình trạng thiếu lương thực, Kim Yu-sin chủ động dẫn đoàn vận tải tiếp tế. Khi đó ông đã 68 tuổi. Đoàn quân mang theo 4.000 thạch gạo và 22.250 thạch kê, vượt qua những con đường hiểm trở giữa mùa đông trên lãnh thổ Goguryeo để chuyển lương thực đến quân Đường. Trên đường trở về, ông đánh bại lực lượng Goguryeo truy đuổi bằng những loạt tên nỏ tập trung.

Sau chiến dịch, Kim Yu-sin đề nghị nhà vua trọng thưởng cho Yeolgi và Gugeun, hai người từng đến Bình Nhưỡng trước ông, bằng chức quan Sachan. Trước ý kiến cho rằng phần thưởng quá lớn, ông lập luận rằng chức tước là phương tiện ghi nhận công lao và ban thưởng tương xứng với thành tích là điều hợp lý.

Năm 663, ông tiếp tục đánh bại lực lượng phục hưng Baekje liên minh với Nhật Bản. Đến năm 668, Kim Yu-sin được bổ nhiệm làm Đại tổng quản, nhưng vì tuổi cao và sức khỏe suy yếu, ông ở lại kinh đô Seorabeol để điều hành công việc trong nước. Tháng 9 cùng năm, liên quân Silla – Đường chiếm được Bình Nhưỡng. Vua Munmu ban cho ông phẩm hàm Taedaeseobalhan cùng thái ấp gồm 500 hộ dân.

Tuy nhiên, sau khi Goguryeo sụp đổ, nhà Đường bắt đầu tìm cách kiểm soát cả Silla. Kim Yu-sin nhận ra nguy cơ này và khuyên nhà vua chuẩn bị phương án đối phó. Năm 672, quân Silla thất bại nặng nề trong trận Seokmun. Khi con trai ông là Won-sul sống sót trở về, Kim Yu-sin cho rằng con đã làm tổn hại gia phong và đề nghị xử tử. Vua Munmu tha mạng cho Won-sul, nhưng người con này sau đó sống ẩn dật suốt phần đời còn lại.

Năm 673, khi vua Munmu đến thăm lúc ông lâm bệnh, Kim Yu-sin dẫn câu thơ trong Kinh Thi để nhắn nhủ nhà vua về tầm quan trọng của việc hoàn thành công việc đến cùng. Ngày 1/7 cùng năm, ông qua đời ở tuổi 79. Đến năm 835, vua Heungdeok truy tôn ông là Heungmu Đại vương.

Di sản lịch sử và những đánh giá trái chiều

Kim Yu-sin được dành vị trí đặc biệt trong các bộ sử của Hàn Quốc. Kim Bu-sik dành tới ba trong tổng số mười quyển truyện nhân vật của Tam quốc sử ký để viết về ông. Học giả thời Joseon Seo Geo-jeong so sánh ông với Gia Cát Lượng, trong khi Yang Seong-ji và Yi Ik cũng đánh giá ông là nhân vật xứng đáng được thờ phụng trong các đền thờ lịch sử.

Dù vậy, hình ảnh Kim Yu-sin không hoàn toàn được nhìn nhận theo một chiều. Một bài bình luận của Choi Bo được trích dẫn trong Đông sử cương mục vừa đánh giá cao tài năng của ông, vừa phê phán việc truy phong một vị đại thần làm vua vì cho rằng điều này làm đảo lộn trật tự quân thần. Nhà sử học hiện đại Shin Chae-ho cũng có cái nhìn tiêu cực, cho rằng Kim Yu-sin đã sử dụng các em gái để củng cố vị thế thông gia với hoàng gia.

Một số quan điểm khác đặt câu hỏi về tài năng quân sự của ông, cho rằng dù sở hữu lực lượng đông gấp mười lần, quân Silla vẫn mất cả ngày mới giành được chiến thắng tại Hwangsanbeol, đồng thời phải hy sinh hai thiếu niên Hwarang là Ban-gul và Gwan-chang. Cũng có ý kiến cho rằng sự sụp đổ của Goguryeo chủ yếu bắt nguồn từ chia rẽ nội bộ, vì vậy vai trò của Kim Yu-sin trong công cuộc thống nhất Tam Quốc đôi khi được ca ngợi quá mức.

Ngôi mộ được cho là của Kim Yu-sin nằm tại Chung-hyo-dong, thành phố Gyeongju, được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia số 21 vào năm 1963. Xung quanh mộ có hình chạm khắc 12 con giáp, một đặc điểm vốn chỉ dành cho lăng mộ các vị vua Silla.

Kim Yu-sin trở lại màn ảnh truyền hình Hàn Quốc

Nhân vật Kim Yu-sin tiếp tục được tái hiện trong bộ phim truyền hình lịch sử Munmu của đài KBS 2TV, bắt đầu phát sóng ngày 14/11/2026. Diễn viên Park Sung-woong đảm nhận vai Kim Yu-sin, trong khi Lee Hyun-wook vào vai vua Munmu, tức Kim Beop-min, và Kim Kang-woo thủ vai Kim Chun-chu.

Đây là bộ phim cổ trang quy mô lớn đầu tiên của KBS sau ba năm kể từ tác phẩm Chiến tranh Goryeo – Khitan. Việc lựa chọn giai đoạn thống nhất Tam Quốc làm bối cảnh đưa nhân vật Kim Yu-sin trở lại với công chúng thông qua một trong những thời kỳ có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử bán đảo Triều Tiên.

Source: Original Korean article - Trendy News Korea

Nhận xét