Chất xơ trong thực phẩm bổ sung: Phân biệt 3 nguyên liệu được Hàn Quốc công nhận, liều dùng và lưu ý an toàn

Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết

Không phải mọi loại chất xơ bổ sung đều có tác dụng giống nhau. Theo thông tin từ Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc (MFDS), ba nguyên liệu chất xơ được công nhận chức năng gồm chất xơ vỏ hạt mã đề (psyllium), chất xơ từ lúa mạch và chất xơ hạt cỏ cà ri có công dụng cũng như liều dùng hằng ngày khác nhau. Đáng chú ý, cả ba đều cần được sử dụng cùng đủ nước, ngoại trừ sản phẩm dạng lỏng.

Chất xơ có nguồn gốc từ thực vật, gồm hai nhóm chính

Chất xơ là thành phần thực phẩm có nguồn gốc thực vật mà enzyme tiêu hóa của con người khó phân giải. Các thành phần phổ biến gồm cellulose, hemicellulose, pectin, beta-glucan, lignin, inulin, tinh bột kháng và chitin.

Dựa trên khả năng hòa tan trong nước, chất xơ được chia thành hai nhóm. Chất xơ hòa tan hấp thụ nước và có thể tạo thành dạng gel trong quá trình tiêu hóa, thường gặp trong beta-glucan của yến mạch, lúa mạch, pectin và inulin. Trong khi đó, chất xơ không hòa tan gồm cellulose, cám lúa mì và lignin.

Trái cây như sung, mận và các loại quả mọng; rau củ như bông cải xanh, cà rốt; cùng ngũ cốc nguyên hạt, đậu, hạt và quả hạch đều là nguồn cung cấp chất xơ. Theo tiêu chuẩn của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), thực phẩm được xem là giàu chất xơ khi chứa ít nhất 6 g chất xơ trong mỗi 100 g.

Danh mục nguyên liệu chất xơ được công nhận trong hệ thống thực phẩm chức năng của Hàn Quốc còn có guar gum, glucomannan từ konjac, chất xơ yến mạch, gum arabic, chất xơ cám ngô và inulin từ chiết xuất rau diếp xoăn, bên cạnh chất xơ vỏ hạt mã đề.

Trong đó, chất xơ vỏ hạt mã đề được chiết xuất từ lớp vỏ hạt cây thuộc họ mã đề. Khi tiếp xúc với nước, nguyên liệu này hấp thụ nước, tăng thể tích và tạo độ nhớt. Sản phẩm được bào chế dưới nhiều dạng như bột, hạt cốm, viên hoàn và viên nang.

Inulin từ chiết xuất rau diếp xoăn có thể xuất hiện trong sản phẩm bột, men vi sinh, thực phẩm bổ sung protein và đồ uống. Chất xơ maltodextrin kháng tiêu hóa, được tạo ra từ quá trình xử lý tinh bột, là dạng chất xơ hòa tan có độ nhớt thấp, thường được sử dụng trong đồ uống, trà, cà phê và thạch.

Ba nguyên liệu được công nhận với ba công dụng khác nhau

Theo MFDS, chức năng được công nhận đối với từng nguyên liệu không giống nhau:

Chất xơ vỏ hạt mã đề: Có thể hỗ trợ cải thiện cholesterol trong máu và giúp hoạt động đại tiện thuận lợi hơn.

Chất xơ lúa mạch: Có thể giúp hoạt động đại tiện thuận lợi hơn.

Chất xơ hạt cỏ cà ri: Có thể hỗ trợ hạn chế tình trạng tăng đường huyết sau bữa ăn.

Liều lượng sử dụng hằng ngày được MFDS quy định cũng có sự khác biệt. Chất xơ vỏ hạt mã đề có mức tối thiểu 5 g, chất xơ lúa mạch là 20 g và chất xơ hạt cỏ cà ri là 12–50 g. Đối với thực phẩm chức năng bổ sung chất xơ nói chung, mức tiêu thụ hằng ngày được quy định là ít nhất 5 g tính theo lượng chất xơ.

Uống đủ nước và tăng lượng chất xơ từ từ

Một lưu ý quan trọng là cả ba nguyên liệu trên đều phải được sử dụng cùng lượng nước đầy đủ, ngoại trừ sản phẩm dạng lỏng. Riêng chất xơ vỏ hạt mã đề còn có khuyến cáo ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến chuyên gia nếu xuất hiện phản ứng bất thường.

Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ, thông qua trang MedlinePlus, hướng dẫn người dùng pha bột hoặc cốm psyllium với ít nhất 240 ml chất lỏng trước khi uống. Nếu xuất hiện khó thở, đau bụng, khó nuốt, phát ban, ngứa, buồn nôn hoặc nôn, người dùng cần được nhân viên y tế thăm khám ngay.

Người mắc bệnh tiểu đường, bệnh tim, huyết áp cao, bệnh thận, chảy máu trực tràng, tắc ruột hoặc rối loạn khả năng nuốt nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Người dị ứng với psyllium không nên dùng nguyên liệu này. Phụ nữ đang mang thai, dự định mang thai hoặc cho con bú cũng cần thông báo với bác sĩ trước khi sử dụng; nếu phát hiện mang thai trong thời gian dùng sản phẩm, cần liên hệ bác sĩ ngay.

Những người khó nuốt hoặc có nguy cơ hẹp đường tiêu hóa cũng cần đặc biệt thận trọng với chất xơ vỏ hạt mã đề.

MedlinePlus khuyến nghị tăng lượng chất xơ trong khẩu phần một cách từ từ. Việc bổ sung quá nhanh hoặc quá nhiều có thể gây đầy bụng và sinh hơi. Khi gặp tình trạng này, người dùng nên giảm lượng tiêu thụ. Thiếu nước cũng có thể khiến táo bón trở nên nghiêm trọng hơn. Với các loại chất xơ dễ lên men như inulin, tăng liều đột ngột cũng có thể gây đầy hơi.

MFDS đồng thời xếp tình trạng tiêu thụ quá nhiều chất xơ vào nhóm yếu tố có thể làm giảm tỷ lệ hấp thu canxi.

Lượng chất xơ khuyến nghị và tương tác với thuốc

Theo MedlinePlus, người trưởng thành Mỹ trong độ tuổi 19–50 được khuyến nghị tiêu thụ 38 g chất xơ mỗi ngày đối với nam giới và 25 g đối với nữ giới. Trong khi đó, NHS đưa ra mức khuyến nghị 30 g mỗi ngày cho người trưởng thành, nhưng lượng tiêu thụ trung bình hiện nay chỉ khoảng 20 g.

Đối với trẻ em, NHS khuyến nghị lượng chất xơ hằng ngày là 15 g cho nhóm 2–5 tuổi, 20 g cho nhóm 5–11 tuổi và 25 g cho nhóm 11–16 tuổi.

Người sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung chất xơ nên bố trí thời gian uống cách biệt với các sản phẩm bổ sung khoáng chất. Riêng psyllium không nên được dùng đồng thời trong vòng 3 giờ với digoxin, aspirin (nhóm salicylate) và nitrofurantoin.

Đối với sản phẩm chất xơ dạng lỏng, khuyến cáo của MFDS về việc uống cùng đủ nước không áp dụng như đối với các dạng sản phẩm khác. Tuy nhiên, người dùng vẫn cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng cụ thể.

Thông tin trên được tổng hợp từ dữ liệu công khai về thực phẩm chức năng của MFDS và các tài liệu y tế tham khảo. Thực phẩm chức năng không phải thuốc điều trị bệnh. Người có bệnh nền hoặc đang sử dụng thuốc nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi bổ sung chất xơ.

Source: Original Korean article - Trendy News Korea