Woo Deok-sun: Người đồng hành cùng Ahn Jung-geun trong vụ ám sát Ito Hirobumi và tranh cãi về nghi vấn chỉ điểm

Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết

Từ Jecheon đến Vladivostok: Con đường đấu tranh giành độc lập

Woo Deok-sun (1880–1950) là nhà hoạt động độc lập của Hàn Quốc, được biết đến với vai trò đồng hành cùng Ahn Jung-geun trong kế hoạch ám sát Ito Hirobumi năm 1909. Tuy nhiên, những hoạt động của ông tại Mãn Châu trong các thập niên sau đó vẫn gây tranh cãi, đặc biệt sau khi Đài truyền hình KBS phát sóng chương trình điều tra năm 2019, đặt nghi vấn ông từng làm chỉ điểm cho Nhật Bản.

Woo Deok-sun sinh năm 1880 tại Jecheon, tỉnh Chungcheong Bắc, Hàn Quốc. Khi còn trẻ, ông kinh doanh một cửa hàng tạp hóa gần khu Dongdaemun và tham gia các tổ chức khai sáng yêu nước như Hội Độc lập. Năm 1904, ông sang Vladivostok, khi đó thuộc lãnh thổ Nga, kiếm sống bằng nghề bán thuốc lá.

Tại đây, ông gặp Ahn Jung-geun và Lee Beom-yun, một nhà lãnh đạo phong trào độc lập từng giữ chức quản lý vùng Bắc Kando. Woo tham gia quyên góp cho tờ báo Đại Đông Công Báo, hỗ trợ xây dựng trường học tại Nga và giáo dục thanh niên. Ông cũng phối hợp với các đồng chí để tổ chức lực lượng nghĩa binh, chuẩn bị chống lại quân đội Nhật Bản.

Chuẩn bị vụ tấn công Ito Hirobumi tại Harbin

Mùa hè năm 1908, Woo Deok-sun vượt sông Tumen cùng Ahn Jung-geun, khi đó giữ vai trò tham mưu trưởng của một lực lượng nghĩa binh. Nhóm này tấn công các đồn quân Nhật tại khu vực Gyeongheung và Hoeryeong thuộc tỉnh Hamgyong, tiêu diệt binh sĩ và thu giữ vũ khí.

Mùa xuân năm 1909, Woo trở lại Nga và cùng Ahn Jung-geun, Kim Gi-yeol cùng một số đồng chí thực hiện nghi thức kết nghĩa tuyệt mệnh, được gọi là Đoàn chỉ đồng minh. Những người tham gia thề hiến dâng tính mạng cho sự nghiệp giành lại đất nước. Woo tiếp tục bán thuốc lá để gây quỹ và kết nối các nhà hoạt động độc lập đang phân tán tại Nga.

Tháng 10/1909, Woo gặp Ahn tại Vladivostok và đồng ý tham gia kế hoạch ám sát Ito Hirobumi, chính khách Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong quá trình Nhật Bản thôn tính Triều Tiên. Trên đường đi, nhóm có thêm Yoo Dong-ha và Jo Do-seon, sau đó đến Harbin, thuộc vùng Mãn Châu.

Để tăng khả năng thành công, các thành viên chia nhau theo dõi những nhà ga mà Ito có thể đi qua. Ahn Jung-geun phụ trách ga Harbin, còn Woo Deok-sun được giao vị trí tại ga Chai-gou. Sáng 26/10/1909, đoàn tàu chở Ito đi qua ga Chai-gou rồi dừng tại Harbin. Tại đây, Ahn nổ súng khiến Ito thiệt mạng.

Sau vụ việc, Woo cùng các đồng chí bị cảnh sát Nga kiểm tra và bắt giữ. Ông bị nghi là đồng phạm của Ahn, sau đó được bàn giao cho quân đội Nhật Bản và đưa ra xét xử tại Lushun, nơi Ahn cũng bị xét xử. Tháng 2/1910, Woo bị tuyên án ba năm tù. Sau khi vụ vượt ngục tại nhà tù Hamheung được phát hiện, thời hạn giam giữ của ông tăng thêm hai năm. Ông chỉ được trả tự do vào năm 1915.

Hoạt động tại Mãn Châu và cái chết trong Chiến tranh Triều Tiên

Sau khi ra tù, Woo tiếp tục hoạt động tại Harbin, Qiqihar và Manzhouli, tham gia các công việc giáo dục và tôn giáo. Ông cũng hoạt động trong các tổ chức của người Hàn tại Nga và Mãn Châu, trong đó có Hội Trung ương người Hàn toàn Nga và tổ chức Panui-dan, có liên hệ với dòng hoạt động của Đoàn nghĩa liệt.

Sau khi Hàn Quốc giành lại độc lập năm 1945, Woo giữ chức chủ tịch Hội người Hàn tại tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc. Cùng con trai Dae-young, ông hỗ trợ vận chuyển những người đồng hương phải sơ tán trở về quê nhà. Sau đó, ông cũng trở về Hàn Quốc và tham gia thành lập Đảng Quốc dân Đại Hàn.

Ngày 26/9/1950, trong Chiến tranh Triều Tiên, Woo Deok-sun bị quân đội Triều Tiên sát hại. Năm 1962, chính phủ Hàn Quốc truy tặng ông Huân chương Độc lập, một phần thưởng ghi nhận đóng góp cho phong trào giành độc lập dân tộc.

Chương trình điều tra năm 2019 làm dấy lên nghi vấn chỉ điểm

Tranh cãi về Woo Deok-sun bùng lên trở lại vào năm 2019, nhân dịp kỷ niệm 100 năm Phong trào Độc lập ngày 1/3 và sự thành lập Chính phủ lâm thời Hàn Quốc. Bộ phận điều tra của KBS cho biết đã dành tám tháng nghiên cứu khoảng 50.000 tài liệu, gồm hồ sơ mật của Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng Nhật Bản và công văn của cơ quan chức năng Trung Quốc. Nhóm phóng viên tuyên bố xác định được danh tính 895 người bị nghi làm chỉ điểm theo dõi các nhà hoạt động độc lập.

Trong loạt phim tài liệu hai phần mang tên “Mật thám”, phát sóng trên KBS1 vào ngày 13 và 20/8/2019, Woo được nêu tên trong số những người bị nghi vấn. Theo nhóm điều tra, tài liệu phía Nhật Bản cho thấy ông từng giữ chức chủ tịch Hội người Triều Tiên tại Harbin và hoạt động ở Qiqihar trong thập niên 1920–1930.

Hội người Triều Tiên là tổ chức thân Nhật được thành lập nhằm kiểm soát cộng đồng người Hàn và thu thập thông tin. Nhóm điều tra cũng cho biết có tài liệu thể hiện mối liên hệ giữa Woo với các cơ quan đặc vụ của Nhật Bản. Giáo sư Kim Ju-yong thuộc Đại học Wonkwang nhận định rằng những người cung cấp tin được tổ chức này sử dụng để giám sát các nhà hoạt động độc lập, khiến thông tin tập trung vào người đứng đầu hội.

Một phóng viên KBS tham gia điều tra cho rằng việc Woo làm chủ tịch chi nhánh Harbin của một tổ chức thân Nhật là căn cứ đáng chú ý. Người này dẫn báo cáo điều tra hành vi thân Nhật do chính phủ Hàn Quốc công bố năm 2009, trong đó Hội người Triều Tiên được mô tả là tổ chức có chức năng cốt lõi là thu thập thông tin. Theo lập luận của nhóm điều tra, khả năng một người đứng đầu tổ chức như vậy đồng thời hoạt động bí mật cho phong trào độc lập là rất khó chấp nhận.

Những tài liệu phản bác và câu hỏi chưa có lời giải

Tuy nhiên, các tài liệu khác lại đưa ra những dấu hiệu không phù hợp với nhận định Woo Deok-sun là người cộng tác với Nhật Bản. Danh sách người Triều Tiên bị tình nghi ở nước ngoài do Cục Cảnh sát Phủ Toàn quyền Triều Tiên lập năm 1934 mô tả ông là người có tư tưởng chống Nhật sâu sắc và xếp ông vào diện cần theo dõi.

Thông tin cho biết Woo từng nhận 6.175 yen từ lãnh sự quán Nhật Bản vào ngày 30/4/1925 đã được phát hiện từ trước khi chương trình KBS phát sóng. Tuy nhiên, riêng khoản tiền này chưa đủ để xác định mục đích giao dịch hoặc kết luận ông làm việc cho cơ quan tình báo Nhật Bản.

Tiến sĩ Shin Un-yong, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Ahn Jung-geun thuộc Hội Tưởng niệm Ahn Jung-geun, từng nêu khả năng Woo có liên hệ thân Nhật vào năm 2010. Sau khi nghiên cứu thêm các tài liệu thời kỳ Nhật Bản cai trị Triều Tiên, ông rút lại quan điểm đó. Theo những thông tin báo chí đương thời mà ông xem xét, Woo vẫn bị giam tại nhà tù Qiqihar cho đến khi Nhật Bản thất bại trong Thế chiến II.

Woo cũng từng đứng đầu Hội Hợp tác người Hàn tại ba tỉnh miền Đông Trung Quốc, một tổ chức gồm những người Hàn trở về từ Mãn Châu. Theo Shin, không tìm thấy tài liệu cho thấy các nhà hoạt động độc lập đương thời lên án Woo vì vai trò này. Trong nghiên cứu của mình, ông kết luận rằng những dữ kiện đó là căn cứ phản bác quan điểm cho rằng Woo đã ngả theo Nhật Bản.

Việc chỉ dựa vào chức vụ chủ tịch Hội người Triều Tiên để xác định một người là thân Nhật cũng gây tranh luận. Phụ lục báo cáo của chính phủ Hàn Quốc về các hành vi thân Nhật và phản dân tộc liệt kê hơn 141 người từng giữ chức chủ tịch tổ chức này, nhưng chỉ sáu người đáp ứng tiêu chí xác định là nhân vật thân Nhật và phản dân tộc vì chức vụ đó. Báo cáo cũng không phân loại các chủ tịch hội này là mật thám. KBS không liên hệ riêng với Hội Tưởng niệm Ahn Jung-geun, nơi công bố nghiên cứu về Woo, để lấy ý kiến trước khi phát sóng.

Vì vậy, vai trò thực sự của Woo Deok-sun trong những năm tháng hoạt động tại Mãn Châu vẫn là chủ đề tranh luận. Những nghi vấn từ tài liệu Nhật Bản cần được xem xét cùng các hồ sơ cho thấy ông có tư tưởng chống Nhật và tiếp tục bị giam giữ dưới thời thuộc địa. Các dữ kiện được nêu trong cuộc tranh luận hiện chưa tạo ra sự đồng thuận cuối cùng về cáo buộc chỉ điểm.

Nhân vật xuất hiện trong phim và nhạc kịch Hàn Quốc

Câu chuyện về vụ ám sát Ito Hirobumi và những người tham gia cũng được tái hiện trong văn hóa đại chúng Hàn Quốc. Trong phim “Doma Ahn Jung-geun” năm 2004, Woo Deok-sun do Kang Hyun-jung thủ vai; trong phim “Harbin” năm 2024, nhân vật này do Park Jung-min đảm nhận. Ông cũng xuất hiện trong nhạc kịch “Hero”, với các diễn viên Moon Seong-hyeok, Hwang Man-ik và Jung Eui-wook lần lượt đảm nhận vai diễn trong những giai đoạn biểu diễn khác nhau.

Source: Original Korean article - Trendy News Korea