Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Từ nhà giáo đến nhà hoạt động độc lập
Shin Ik-hee (1894-1956), hiệu Haegong, sinh tại Gwangju, tỉnh Gyeonggi, trong một gia đình thuộc dòng họ Shin ở Pyeongsan. Thuở nhỏ, ông học các kinh điển Nho giáo, sau đó tốt nghiệp Trường Ngoại ngữ Hanseong năm 1908 và theo học ngành chính trị - kinh tế tại Đại học Waseda ở Nhật Bản. Trong thời gian du học, ông tham gia các tổ chức của sinh viên Triều Tiên và đóng vai trò chủ chốt trong việc xuất bản tạp chí Hakjigwang.
Trở về nước, Shin Ik-hee giảng dạy tại Trường Jungdong, rồi đảm nhiệm các môn luật hiến pháp so sánh, công pháp quốc tế và tài chính học tại Trường Cao đẳng Luật Boseong từ năm 1917. Ông được biết đến với khả năng diễn giải những vấn đề khó bằng ngôn ngữ dễ hiểu, thu hút đông sinh viên và người dự thính. Trước đó, năm 1913, ông cũng mở một lớp học tại quê nhà để tham gia hoạt động khai sáng cộng đồng.
Phong trào 1/3 và Chính phủ lâm thời
Sau khi Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson nêu nguyên tắc dân tộc tự quyết năm 1918, Shin Ik-hee dấn sâu hơn vào phong trào giành độc lập. Ông đi lại giữa Mãn Châu, Bắc Kinh và Thượng Hải để liên lạc với các nhà hoạt động ở nước ngoài, đồng thời thảo luận phương thức đấu tranh với nhiều nhân vật trong nước.
Trong Phong trào 1/3 năm 1919, ông phụ trách liên lạc với bên ngoài, tham gia in Tuyên ngôn Độc lập và tổ chức phân phát tài liệu tại Seoul. Khi bị chính quyền thực dân Nhật truy nã, ông từ bỏ công việc giảng dạy và chạy sang Thượng Hải.
Tại đây, Shin Ik-hee tham gia thảo luận việc thành lập Chính phủ lâm thời Đại Hàn Dân Quốc. Sau khi trở thành nghị viên Hội đồng lâm thời, ông góp phần soạn luật tổ chức nghị viện và Hiến pháp lâm thời. Trong giai đoạn nhiều bộ trưởng chưa đến được Thượng Hải, các thứ trưởng như ông phải trực tiếp điều hành phần lớn công việc hành chính.
Duy trì bộ máy lưu vong và tìm kiếm con đường quân sự
Trong Chính phủ lâm thời, Shin Ik-hee lần lượt giữ nhiều chức vụ thuộc các lĩnh vực nội vụ, tư pháp, ngoại giao và giáo dục; đồng thời từng làm chánh văn phòng Quốc vụ viện và Phó chủ tịch Hội đồng lâm thời. Khi nội bộ phong trào độc lập chia rẽ về tương lai của chính phủ lưu vong, ông đứng về phía chủ trương duy trì tổ chức này cùng Kim Gu, Yi Dong-nyeong và Jo So-ang.
Shin Ik-hee cho rằng đấu tranh giành độc lập phải được hỗ trợ bằng hành động quân sự. Năm 1923, ông tiếp xúc với tướng Trung Quốc Hu Jingyi để thảo luận hợp tác Hàn - Trung, đồng thời tìm cách thành lập một lực lượng đặc biệt gồm thanh niên Hàn Quốc, Trung Quốc và Nga. Ông cũng chuyển 1.000 won trong số tiền thanh niên Hàn Quốc quyên góp cho Chính phủ lâm thời tại Thượng Hải.
Sau khi Hu Jingyi qua đời, người kế nhiệm yêu cầu ông tham gia bán thuốc phiện để gây quỹ mua vũ khí. Shin Ik-hee phản đối, cho rằng dù cuộc chiến giành độc lập cấp bách đến đâu, việc ép nhà cách mạng Hàn Quốc làm trung gian cho thứ gây tổn hại con người vẫn là một sự xúc phạm. Ông rời quân đội Trung Quốc; kế hoạch tiến hành hoạt động quân sự thông qua hợp tác song phương cuối cùng không đạt kết quả đáng kể.
Trong thập niên 1930, ông tham gia nhiều tổ chức nhằm thống nhất lực lượng chống Nhật, trong đó có Liên minh Thống nhất Mặt trận chống Nhật và Đảng Cách mạng Dân tộc. Sau khi rời đảng này năm 1937, ông tổ chức Liên minh Đấu tranh Dân tộc Triều Tiên và góp phần thành lập Mặt trận Giải phóng Hàn Quốc. Ông trở lại nội các Chính phủ lâm thời năm 1940, phụ trách các nhiệm vụ ngoại giao và nội vụ, rồi thành lập một đơn vị bảo vệ trực thuộc Bộ Nội vụ vào tháng 2/1945.
Sau khi bán đảo Triều Tiên được giải phóng, Shin Ik-hee đàm phán với chính quyền Trung Quốc và quân đội Mỹ tại Trung Quốc về việc hồi hương các thành viên Chính phủ lâm thời. Tuy nhiên, do tổ chức này không được công nhận là chính phủ của một nước tham chiến, các thành viên phải trở về với tư cách cá nhân.
Từ ủng hộ thành lập chính phủ riêng đến đối lập với Syngman Rhee
Shin Ik-hee về nước tháng 12/1945, đảm nhiệm vị trí Phó chủ tịch Hội Xúc tiến Độc lập Đại Hàn và lãnh đạo một tờ báo. Ông dần tách khỏi lực lượng Chính phủ lâm thời do Kim Gu đại diện, tiếp cận Syngman Rhee và ủng hộ việc thành lập chính phủ riêng ở miền Nam, thay vì chủ trương đàm phán liên Triều của Kim Gu và Kim Kyu-sik.
Hoạt động của ông thời kỳ này cũng có những mặt gây tranh cãi. Năm 1946, lực lượng chính trị do Shin Ik-hee lãnh đạo cùng tổ chức Baekuisa thúc đẩy các vụ tấn công bằng bom nhằm vào giới lãnh đạo miền Bắc, trong đó có địa điểm tổ chức lễ kỷ niệm Phong trào 1/3 tại Bình Nhưỡng và nhà riêng của một số quan chức. Cùng năm, một kế hoạch dùng lực lượng chính trị đặc biệt tiếp quản các tòa nhà của chính quyền quân sự Mỹ bị phá vỡ sau khi thông tin lọt đến cơ quan phản gián. Tướng John Hodge sau đó cảnh báo ông về hậu quả nếu tiếp tục hành động.
Trong cuộc bầu cử Quốc hội lập hiến ngày 10/5/1948, Shin Ik-hee đắc cử nghị sĩ và trở thành Phó chủ tịch Quốc hội đầu tiên. Khi Chủ tịch Quốc hội Syngman Rhee được bầu làm tổng thống, Shin Ik-hee kế nhiệm vị trí này vào tháng 8 và tiếp tục giữ chức trong Quốc hội khóa hai.
Ban đầu ông thành lập một chính đảng thân Syngman Rhee, nhưng hai bên chia rẽ sau khi chính phủ ra đời. Năm 1950, ông trở thành lãnh đạo Đảng Quốc dân Dân chủ sau khi lực lượng của mình hợp nhất với Đảng Dân chủ Hàn Quốc. Ông tiếp tục tham gia phong trào phản đối sửa đổi hiến pháp năm 1954 và cùng Chang Myon, Cho Bong-am, Yun Posun, Park Soon-chon thành lập Đảng Dân chủ năm 1955.
Đặt nền móng cho Đại học Kookmin
Ngay sau khi về nước, Shin Ik-hee xúc tiến thành lập một trường đại học. Năm 1946, ông mở Học viện Đại học Kookmin sau khi được cơ quan giáo dục thuộc chính quyền quân sự Mỹ cấp phép. Cơ sở này ban đầu hoạt động như một trường đại học buổi tối dành cho người trưởng thành, sau đó mở thêm chương trình ban ngày.
Shin Ik-hee vừa là người sáng lập, chủ tịch hội đồng quản trị, vừa là hiệu trưởng đầu tiên và trực tiếp giảng dạy môn dân tộc học. Do công việc chính trị khiến ông khó tiếp tục điều hành trường, năm 1954 ông chuyển giao chức hiệu trưởng cho Park Yi-sun. Cơ sở giáo dục này về sau phát triển thành Đại học Kookmin ngày nay.
Qua đời giữa chiến dịch tranh cử tổng thống
Năm 1956, Shin Ik-hee trở thành ứng viên tổng thống của Đảng Dân chủ. Ông thương lượng liên danh với ứng viên Cho Bong-am của Đảng Tiến bộ và hai bên đã đạt thỏa thuận để Cho rút lui, chuyển sang ủng hộ Shin. Tuy nhiên, thỏa thuận chưa kịp công bố thì biến cố xảy ra.
Sau cuộc vận động tại bãi cát ven sông Hàn ngày 2/5, Shin Ik-hee tiếp tục hành trình tranh cử trên toàn quốc. Ngày 5/5, khi cùng Chang Myon đi tàu trên tuyến Honam đến địa điểm vận động tiếp theo, ông bất ngờ gục xuống. Ông được đưa tới bệnh viện gần ga Iri nhưng không qua khỏi vì đau tim; địa điểm chính xác nơi ông trút hơi thở cuối cùng không được xác định.
Trong cuộc bầu cử sau đó, khoảng 1,85 triệu lá phiếu không hợp lệ được bỏ ra để tưởng niệm ông. Shin Ik-hee được an táng tại Ui-dong, Seoul, và được truy tặng Huân chương Kiến quốc hạng cao nhất năm 1962. Di sản của ông phản ánh một hành trình chính trị phức tạp: từ nhà giáo, nhà hoạt động độc lập và người góp phần xây dựng nền tảng hiến pháp, đến lãnh đạo Quốc hội và ứng viên đối lập, nhưng cũng là nhân vật chịu nhiều phê phán vì thường xuyên thay đổi đường lối và có những lựa chọn gây tranh cãi.
Nhận xét
Đăng nhận xét