Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Chàng trai bình dân ở Yeonghae
Shin Dol-seok sinh ngày 26/11/1878 tại Yeonghae, khu vực nay thuộc huyện Yeongdeok, tỉnh Bắc Gyeongsang. Ông lớn lên trong một gia đình nông dân bình thường, tên thật là Shin Tae-ho, tên tự Sun-gyeong và còn được biết đến qua một số tên gọi khác như Shin Tae-eul, Shin Tae-hong hay Shin Dae-ho.
Yeonghae từng chứng kiến cuộc nổi dậy của nông dân năm 1871, khi nha môn địa phương bị đốt và viên quan đứng đầu thiệt mạng. Bách khoa Toàn thư Văn hóa Dân tộc Hàn Quốc nhận định truyền thống phản kháng trật tự phong kiến tại vùng quê này đã ảnh hưởng đến nhận thức của Shin Dol-seok. Khi Nhật Bản gia tăng xâm lấn bán đảo Triều Tiên, tinh thần chống ngoại xâm của ông cũng trở nên mạnh mẽ.
Khởi nghĩa ở tuổi 19
Sau vụ ám sát Hoàng hậu Myeongseong và sắc lệnh buộc nam giới cắt tóc năm 1895, các lực lượng nghĩa quân nổi lên tại nhiều địa phương. Ngày 13/3/1896, Shin Dol-seok, khi đó mới 19 tuổi, tập hợp khoảng 100 người tại Yeonghae và lần đầu phát động khởi nghĩa. Sự xuất hiện của một thủ lĩnh xuất thân bình dân đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh phong trào nghĩa quân thời kỳ đầu chủ yếu do giới nho sĩ dẫn dắt.
Lực lượng của ông kiểm soát một số khu vực ven biển phía đông tỉnh Bắc Gyeongsang, sau đó hợp quân với các đơn vị khác. Tuy nhiên, liên quân chịu thất bại nặng trước quân Nhật tại Yeongdeok. Khi thủ lĩnh Kim Ha-rak bị thương nặng rồi qua đời, đội nghĩa quân của Shin Dol-seok cũng phải giải tán.
Sau khi Hiệp ước Eulsa bị cưỡng ép ký kết năm 1905, đặt hoạt động đối ngoại của Đại Hàn Đế quốc dưới sự kiểm soát của Nhật Bản, Shin Dol-seok cùng em trai Shin Woo-gyeong chuẩn bị khởi nghĩa lần nữa. Tháng 3/1906, ông tập hợp khoảng 100 người tại quê nhà và dựng cờ nghĩa quân Yeongneung. Đơn vị này tập kích, phá hủy chín tàu Nhật tại Jangheungwan thuộc Uljin, buộc binh lính ở Wonju đầu hàng, đồng thời mở rộng địa bàn sang nhiều nơi thuộc Gangwon và Bắc Gyeongsang.
“Hổ núi Taebaek” và những trận đánh lớn
Nhờ liên tiếp tổ chức các chiến dịch và tìm cách phối hợp với lực lượng của Yi Gang-nyeon, Shin Dol-seok trở thành một trong những thủ lĩnh nghĩa quân tiêu biểu của Bắc Gyeongsang. Năm 1907, sau khi tái tập hợp quân, ông tấn công các cơ quan chính quyền tại Yeongdeok. Khi đơn vị di chuyển để đánh lực lượng Nhật đang tập trung ở Cheongsong, khoảng 3.000 người dân địa phương đã tham gia.
Nghĩa quân truy kích và đánh bại quân đồn trú rút về Jusil, thuộc Yeongyang, sau đó tiếp tục giành thắng lợi tại Jinbo. Giao tranh diễn ra tại nhiều địa điểm từ thành Daesan ở Gyeongju đến Cheongha và Johyeon thuộc Yeongdeok. Tháng 10/1907, lực lượng của Shin Dol-seok tập kích đồn cảnh sát Yeonghae và huy động lương thực phục vụ chiến đấu.
Cuối năm đó, các đội nghĩa quân trên toàn quốc chuẩn bị tiến đánh Seoul dưới sự chỉ huy của Yi In-yeong. Đại diện cho lực lượng ở vùng Gyeongsang, Shin Dol-seok dẫn hơn 1.000 người tới Yangju, song kế hoạch không được thực hiện. Bộ máy chỉ huy của liên quân 13 tỉnh chủ yếu do những thủ lĩnh xuất thân quý tộc và nho sĩ nắm giữ; các đơn vị do người bình dân chỉ huy, trong đó có Shin Dol-seok và Hong Beom-do, bị gạt ra ngoài.
Tiếp tục kháng chiến và bị ám sát
Trở về Yeonghae, Shin Dol-seok tiếp tục chiến đấu trong năm 1908. Nghĩa quân của ông đánh bại quân Nhật tại Dokgok, tập hợp lực lượng ở Yeongyang rồi liên kết với các đội quân từ Andong, Uljin, Samcheok và Gangneung. Liên quân giành thắng lợi tại Chunyang, Hwangji và Sobongdong; đến tháng 4 còn thu được nhiều vũ khí của quân Nhật ở Dogok, Uljin. Các trận đánh khác tiếp tục diễn ra tại Hangok và Huiam.
Khi thời tiết chuyển lạnh, Shin Dol-seok cho binh sĩ trở về, dự định tái hoạt động vào mùa xuân năm sau. Ông ẩn náu tại nhà thuộc hạ Kim Sang-ryeol ở Nulgok nhưng bị sát hại ngày 18/11/1908. Các tài liệu ghi chép khác nhau về hung thủ và cách thức gây án. Hồ sơ công trạng của cơ quan phụ trách người có công Hàn Quốc cho rằng Kim Ja-seong đã dụ ông tới nhà, sau đó ba anh em dùng rìu sát hại và báo cho hiến binh Nhật. Nhóm này không nhận được tiền thưởng vì không bắt sống ông.
Thủ lĩnh vượt qua rào cản thân phận
Bách khoa Toàn thư Văn hóa Dân tộc Hàn Quốc đánh giá Shin Dol-seok là người phát động khởi nghĩa sớm nhất trong số các thủ lĩnh nghĩa quân xuất thân bình dân vào cuối thời kỳ quân chủ Triều Tiên. Lực lượng của ông duy trì chiến đấu lâu dài bằng chiến thuật du kích, thi hành quân luật nghiêm và tránh gây phiền hà cho dân, nhờ đó nhận được sự ủng hộ, che chở tại các địa bàn hoạt động.
Tuy nhiên, quan niệm đẳng cấp phong kiến của một bộ phận thủ lĩnh xuất thân quý tộc và nho sĩ khiến Shin Dol-seok bị xem nhẹ. Sự khác biệt này cản trở việc hình thành mặt trận thống nhất giữa các đội nghĩa quân và hạn chế khả năng phát huy vai trò của những thủ lĩnh bình dân.
Shin Dol-seok có vợ là Han Jae-yeo, một con trai tên Shin Man-i và người con nuôi là cháu trai Shin Byeong-uk. Năm 1963, Chính phủ Hàn Quốc truy tặng ông Huân chương Kiến quốc hạng Tổng thống. Ngôi nhà tranh nơi ông chào đời tại Yeongdeok được phục dựng vào năm 1995.
Nhận xét
Đăng nhận xét