Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Tuổi trẻ cầm súng chống Nhật
Nhà hoạt động độc lập Pyeon Gang-ryeol sinh ngày 28/2/1892 tại huyện Yeonbaek, tỉnh Hwanghae, trong một gia đình có ba người con trai. Ông có hiệu là Aesa, từng học chữ Hán và được biết đến là người khỏe mạnh, can đảm, tính tình cương trực.
Sau khi Nhật Bản áp đặt Hiệp ước Eulsa, tước dần chủ quyền ngoại giao của Triều Tiên, Pyeon Gang-ryeol quyết định tham gia phong trào kháng Nhật. Năm 1907, được cha mẹ đồng ý, ông gia nhập lực lượng nghĩa binh của Yi Gang-nyeon và được giao nhiệm vụ chỉ huy đội tiên phong, đồng thời phụ trách tuyển mộ quân sĩ.
Ông tham chiến tại nhiều khu vực thuộc Gyeongsang và Chungcheong. Năm 1908, trong kế hoạch tiến quân về Seoul, Pyeon dẫn lực lượng đi qua vùng duyên hải phía đông và Gangneung rồi tập kết tại Yangju, tỉnh Gyeonggi. Nghĩa quân sau đó thất bại trước cuộc tấn công quy mô lớn của quân Nhật; bản thân ông bị trúng đạn ở nhiều vị trí. Sau một thời gian trở về căn cứ ở núi Taebaek chờ khôi phục lực lượng, ông về quê vào mùa xuân năm sau theo lời khuyên của anh trai.
Nhiều lần bị giam vẫn tiếp tục hoạt động
Năm 1910, Pyeon Gang-ryeol theo học Trường Soongsil, một cơ sở giáo dục Cơ đốc giáo tại Bình Nhưỡng, đồng thời tham gia hoạt động bí mật. Một năm sau, ông bị liên lụy trong vụ án thường được gọi là “105 người” và phải thụ án ba năm tại nhà tù Seodaemun.
Sau khi được trả tự do, ông đến vùng Yeongnam tập hợp đồng chí, tham gia Gwangbokdan, tổ chức do Park Sang-jin cùng nhiều nhà hoạt động khác thành lập. Tại trường Yangjin Uisuk do cha mình điều hành, ông truyền bá tư tưởng độc lập cho học sinh. Ông cũng hoạt động trong tổ chức bí mật Sinminhoe cùng Ahn Chang-ho và Yang Gi-tak. Sinminhoe vận hành theo cơ chế giữ bí mật chặt chẽ: các cấp trên và dưới liên lạc với nhau, trong khi thành viên cùng cấp không nhất thiết biết danh tính của nhau.
Khi Phong trào 1/3 bùng nổ năm 1919, Pyeon hoạt động tại tỉnh Hwanghae và lãnh đạo cuộc biểu tình đòi độc lập ở Yeonbaek. Ông cử em trai Pyeon Deok-ryeol tới Thượng Hải để liên lạc với Chính phủ lâm thời Đại Hàn Dân Quốc, đồng thời phối hợp với đại diện nhiều địa phương quyên góp quân phí, phân phát tài liệu chống Nhật và hỗ trợ lực lượng độc lập tiến vào bán đảo Triều Tiên.
Do liên quan một vụ án về lực lượng bí mật tại núi Guwol, ông tiếp tục bị giam một năm ở nhà tù Haeju. Sau khi ra tù, Pyeon cùng các đồng chí lên kế hoạch phá hoại cơ sở của chính quyền thực dân, rồi sang Mãn Châu để thiết lập quan hệ với các tổ chức độc lập tại đây.
Thành lập Uiseongdan và mở rộng đấu tranh vũ trang
Cho rằng giáo dục và vận động ôn hòa không đủ để giành lại chủ quyền, năm 1923 Pyeon Gang-ryeol cùng Yang Gi-tak, Nam Jeong và các đồng chí thành lập Uiseongdan tại huyện Hoedeok ở Mãn Châu. Ông được bầu làm thủ lĩnh.
Uiseongdan được cho là có khoảng 250 thành viên và sở hữu cơ sở huấn luyện riêng. Tổ chức này tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào cơ quan Nhật Bản, đoàn tàu vận chuyển quân nhu và trực tiếp giao chiến với quân đội Nhật.
Pyeon từng cùng năm thành viên tập kích quân Nhật tại Trường Xuân. Ở Phụng Thiên, ông và bảy đồng đội tham gia một trận đánh kéo dài trên đường phố với lực lượng hiến binh Nhật. Một cuộc tấn công khác tại Trường Xuân được ghi nhận với việc bảy thành viên Uiseongdan đánh vào lãnh sự quán Nhật, giao chiến khoảng bảy giờ với hơn 200 quân nhân và cảnh sát trước khi rút về an toàn.
Nguồn tin của lực lượng độc lập cho rằng khoảng 60 quân nhân, cảnh sát Nhật thương vong trong trận này, trong khi hồ sơ phía Nhật ghi nhận 17 người thiệt mạng và số còn lại bị thương. Uiseongdan còn tấn công bệnh viện của Đường sắt Nam Mãn Châu dành riêng cho quân Nhật tại Trường Xuân cùng một số cơ sở Nhật ở Cát Lâm.
Hỗ trợ cộng đồng người Triều Tiên tại Mãn Châu
Hoạt động của Uiseongdan không chỉ giới hạn trong đấu tranh vũ trang. Khi ấy, người Triều Tiên di cư tới Mãn Châu thường thiếu đất đai, nông cụ, đồng thời chịu thiệt hại do địa chủ và các nhóm thổ phỉ. Tổ chức của Pyeon đã tập hợp người dân, xây dựng cơ quan tự quản và tổ chức tài chính để huy động nguồn lực.
Uiseongdan cũng vận hành cơ sở giáo dục nhằm xóa mù chữ, hỗ trợ những nông dân thiếu thuốc men và bảo vệ cộng đồng trước các cuộc tấn công từ bên ngoài. Báo chí đương thời cho biết việc Pyeon cử thành viên tới các khu vực dọc tuyến đường sắt để mở rộng tổ chức nhận được sự hưởng ứng của người dân địa phương.
Các thành viên Uiseongdan tiếp tục chiến đấu cả trong và ngoài bán đảo Triều Tiên. Park Il-hun bị trúng đạn tại bốn vị trí trong cuộc tấn công một đồn cảnh sát ở Uiju vào tháng 6/1923 nhưng vẫn phá hủy được mục tiêu. Sau một trận đánh khác, ông hy sinh với tổng cộng chín vết đạn. Kim Myeong-je tử trận tại Trường Xuân khi đang thực hiện nhiệm vụ tiếp nhận vũ khí. Tháng 2/1924, Pyeon tổ chức lễ tưởng niệm ông tại Cát Lâm.
Ngày 9/6/1924, Kim Hong-jin và Kim Chang-jin hy sinh khi giao chiến tại một đồn cảnh sát ở Jangsa-ri, Yeongdeok. Nhà chức trách Nhật khi đó nhận định khả năng sử dụng súng của họ cho thấy các thành viên đã trải qua huấn luyện quân sự đáng kể.
Thúc đẩy thống nhất các tổ chức độc lập
Pyeon Gang-ryeol nhận thấy việc các nhóm vũ trang tại Mãn Châu hoạt động riêng lẻ sẽ làm suy yếu mặt trận đấu tranh và gây thêm khó khăn cho cộng đồng người Triều Tiên. Vì vậy, ông liên lạc với nhiều tổ chức như Seorogunjeongseo, Tonguibu, Gugukdan và Hội cư dân Cát Lâm.
Ông cũng thảo luận với các chỉ huy và nhà hoạt động Kim Gyu-sik, Kim Jwa-jin, Ji Cheong-cheon về kế hoạch thống nhất lực lượng độc lập ở Mãn Châu và vùng Viễn Đông Nga. Tháng 7/1924, Pyeon chủ trì một ủy ban trù bị tại Cát Lâm, tập hợp đại diện nhiều tổ chức để bàn phương án hợp nhất. Những cuộc thảo luận tương tự sau đó tiếp tục diễn ra tại Cáp Nhĩ Tân.
Các nỗ lực này được đánh giá có vai trò quyết định đối với sự ra đời vào năm 1925 của Jeonguibu, tổ chức độc lập thống nhất hoạt động tại khu vực Nam Mãn Châu.
Lời khước từ trong những năm cuối đời
Năm 1925, khi đang cùng Ahn Chang-ho, Yang Gi-tak và các đồng chí thúc đẩy việc thống nhất các tổ chức độc lập tại Mãn Châu, Pyeon Gang-ryeol bị cảnh sát Nhật bắt ở Cáp Nhĩ Tân rồi áp giải về nước.
Nhà chức trách thực dân đề nghị trao cho ông chức tỉnh trưởng nếu từ bỏ phong trào độc lập. Pyeon bác bỏ, tuyên bố không chấp nhận làm bề tôi của Nhật. Trong lời nói cuối cùng tại phiên xét xử ngày 20/10/1925, ông khẳng định sẽ chiến đấu với đế quốc Nhật đến khi trút hơi thở cuối cùng và hướng tới ngày một người Triều Tiên làm tổng đốc tại Nhật Bản.
Dù các luật sư tìm cách xin giảm án, Pyeon vẫn bị kết án bảy năm tù. Trong thời gian thụ án tại nhà tù Sinuiju, ông mắc bệnh viêm cột sống. Ông qua đời ngày 16/1/1929 tại Bệnh viện Chữ thập đỏ Andong.
Dù nhiều lần quyên góp quân phí và chịu cảnh tù đày, Pyeon không để lại tài sản khi qua đời. Công đoàn huyện Andong, với khoảng 400-500 thành viên người Triều Tiên, đã tổ chức tang lễ có đông đảo đoàn viên tham dự.
Di sản của một đời hoạt động độc lập
Năm 1962, Chính phủ Hàn Quốc truy tặng Pyeon Gang-ryeol Huân chương Kiến quốc hạng Tổng thống. Một bia tưởng niệm ông được dựng tại Công viên Namsan ở Gimcheon. Tại Đài quan sát Hòa bình Ganghwa cũng có bia tưởng niệm do những người phải rời quê hương ở miền Bắc bán đảo Triều Tiên chung tay xây dựng.
Trong hơn 20 năm hoạt động, Pyeon Gang-ryeol đã đi qua nhiều hình thức đấu tranh, từ nghĩa binh, giáo dục yêu nước và vận động quần chúng đến đấu tranh vũ trang, hành động bí mật và thống nhất các tổ chức độc lập. Lịch sử phong trào độc lập Hàn Quốc ghi nhận ông là người không từ bỏ khát vọng tự do dù liên tục bị bắt giam, tra tấn và hành hạ bởi bệnh tật.
Nhận xét
Đăng nhận xét