Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Chiến thắng sít sao sau màn lội ngược dòng
Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva đã đánh bại Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro trong vòng hai cuộc bầu cử tổng thống tổ chức ngày 25, qua đó giành nhiệm kỳ thứ tư trong sự nghiệp chính trị. Theo kết quả kiểm phiếu cuối cùng của Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil, ông Lula nhận 51,79% số phiếu, còn đối thủ đạt 48,21%. Chênh lệch giữa hai ứng viên vào khoảng 4,4 triệu phiếu.
Kết quả này được xem là một cuộc lội ngược dòng đáng chú ý. Ở vòng một, ông Bolsonaro dẫn đầu với 47,03%, trong khi ông Lula chỉ đạt 45,16%. Sang vòng hai, Tổng thống Brazil giành thêm khoảng 10,3 triệu phiếu, cao hơn đáng kể so với mức tăng khoảng 3,685 triệu phiếu của đối thủ. Ông Lula từng bị dẫn trong giai đoạn đầu kiểm phiếu, nhưng vượt lên sau khi hơn 30% số phiếu được công bố và dần nới rộng khoảng cách khi quá trình kiểm phiếu đi qua nửa chặng đường.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi Brazil trở lại chế độ dân chủ năm 1989, ứng viên đứng đầu vòng một thất bại ở vòng hai. Đồng thời, kể từ khi cơ chế bầu cử hai vòng được thiết lập năm 1988, chưa từng có ứng viên xếp thứ hai ở vòng đầu đảo ngược tình thế để chiến thắng.
Kỷ lục nhiệm kỳ thứ tư của cựu công nhân
Ở tuổi 81, ông Lula giành chiến thắng trong lần thứ bảy tranh cử tổng thống. Ông trở thành người đầu tiên trong lịch sử Brazil bốn lần đắc cử vị trí nguyên thủ quốc gia, tính từ nhiệm kỳ đầu bắt đầu năm 2003.
Xuất thân từ một gia đình nghèo ở nông thôn và từng làm công nhân nhà máy, ông Lula bước vào chính trường sau khi nổi lên với vai trò lãnh đạo công đoàn tại khu công nghiệp ngoại ô São Paulo vào cuối thập niên 1970. Ông thất bại trong các cuộc bầu cử năm 1989, 1994 và 1998, trước khi trở thành tổng thống đầu tiên của Brazil xuất thân từ giai cấp công nhân vào năm 2002.
Sau khi hoàn thành hai nhiệm kỳ liên tiếp theo giới hạn của hiến pháp, ông Lula rời nhiệm sở rồi trở lại cầm quyền vào năm 2022, khi đánh bại Tổng thống đương nhiệm Jair Bolsonaro. Chiến thắng mới nhất giúp ông tiếp tục kéo dài một sự nghiệp chính trị hiếm có tại quốc gia đông dân và có nền kinh tế lớn nhất Nam Mỹ.
Thông điệp chúc mừng từ nhiều nước Mỹ Latin
Lãnh đạo nhiều quốc gia Mỹ Latin đã gửi lời chúc mừng ông Lula, không phân biệt khuynh hướng chính trị. Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum viết trên mạng xã hội X rằng dân chủ và người dân Brazil đã chiến thắng. Bà thuộc đảng Morena theo đường lối tiến bộ và duy trì quan hệ gần gũi với nhà lãnh đạo Brazil.
Tổng thống Cuba Miguel Díaz-Canel gọi ông Lula là “người anh em”, đồng thời thay mặt chính phủ và nhân dân Cuba chúc mừng “chiến thắng lịch sử”. Theo ông, kết quả này bảo đảm sự tiếp nối con đường hòa bình, chủ quyền và công bằng xã hội mà Tổng thống Brazil đã theo đuổi trong các nhiệm kỳ trước.
Tổng thống Uruguay Yamandú Orsi, người đứng đầu một chính phủ trung tả, cho biết đã điện đàm với ông Lula để chúc mừng chiến thắng và đánh giá tiến trình bầu cử là một ngày hội dân chủ. Tổng thống Paraguay Santiago Peña ca ngợi hành trình dân chủ của người dân Brazil, đồng thời nhấn mạnh hai nước sẽ tiếp tục hợp tác vì mục tiêu hội nhập, phát triển và phúc lợi của người dân.
Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz khẳng định Bolivia và Brazil là hai nước láng giềng, anh em, gắn kết bởi lịch sử và những thách thức chung. Tổng thống Panama José Raúl Mulino cũng chúc mừng người dân Brazil và cam kết tiếp tục hợp tác vì lợi ích của hai quốc gia.
Tại Hàn Quốc, người phát ngôn cấp cao của đảng Dân chủ Park Sung-joon nhận định cử tri Brazil một lần nữa trao niềm tin cho một nhà lãnh đạo luôn quan tâm đến đời sống người lao động và người thu nhập thấp. Ông cũng nhắc đến xuất thân công nhân trẻ của Tổng thống Lula và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung, cho rằng sự đồng cảm giữa hai nhà lãnh đạo trong cuộc gặp thượng đỉnh tại Brasília hồi tháng 7 dựa trên những giá trị chung về lao động và dân chủ. Đảng Đổi mới Tổ quốc của Hàn Quốc cũng ra tuyên bố chúc mừng.
Chi phí sinh hoạt và an ninh chi phối lá phiếu
Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh cử tri Brazil đặc biệt quan tâm đến giá sinh hoạt tăng cao, tình trạng bất an, tội phạm và các tranh cãi liên quan đến tham nhũng. Đà đi lên của phe cánh hữu tại nhiều nước Mỹ Latin khiến cuộc đua được xem là thời điểm có thể định hình lại hướng đi chính trị của Brazil. Quan hệ gần gũi giữa ông Bolsonaro và Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng thu hút nhiều chú ý.
Trước vòng hai, ông Lula vừa củng cố sự đoàn kết của phe cánh tả, vừa tìm cách thu hút cử tri trung dung và những người không muốn gia đình Bolsonaro trở lại nắm quyền. Cam kết giảm nghèo, mở rộng phúc lợi cùng thành tích trong những nhiệm kỳ trước giúp ông duy trì sự ủng hộ của nhóm cử tri thu nhập thấp.
Nhà lãnh đạo Brazil đưa ra một loạt đề xuất kết hợp giữa chủ nghĩa thực dụng và chính sách mang màu sắc dân túy. Những cam kết nổi bật gồm giảm thời gian làm việc hằng tuần từ 44 xuống 40 giờ, sửa đổi hiến pháp để miễn phí giao thông công cộng vào cuối tuần, tăng 15% ngân sách cho các chương trình phúc lợi đang triển khai và xóa một phần nợ cho các hộ kinh doanh nhỏ. Một số cơ quan truyền thông quốc tế nhận định các chính sách trực tiếp liên quan đến đời sống đã giúp ông Lula huy động hiệu quả lực lượng ủng hộ trong vòng hai.
Đối thủ tuyên bố không chấp nhận kết quả
Giờ đóng cửa phòng phiếu ban đầu được ấn định vào 17 giờ, nhưng Thẩm phán Tòa án Tối cao Cristiano Zanin yêu cầu các khu vực bầu cử trên toàn quốc kéo dài thời gian bỏ phiếu thêm hai giờ. Phía ông Lula cho rằng gián đoạn giao thông, thời tiết xấu và tình trạng thiếu phương tiện công cộng tại các đô thị lớn đã cản trở quyền bỏ phiếu của người dân. Phía ông Bolsonaro trước đó cũng đề nghị gia hạn tại ba bang, trong đó có São Paulo, do mưa lớn gây khó khăn cho việc đến điểm bầu cử.
Sau thất bại, ông Bolsonaro phản đối quyết định gia hạn và tuyên bố không thể chấp nhận kết quả. Ông cho rằng những gì xảy ra trong ngày bầu cử là bất thường, đồng thời cho biết sẽ đề nghị hủy kết quả. Tuy nhiên, ông không đề cập đến việc chính phía mình cũng từng yêu cầu kéo dài thời gian bỏ phiếu tại một số khu vực.
Phản ứng này làm dấy lên lo ngại quá trình xác nhận kết quả cuối cùng có thể gặp trở ngại. Cha của ông, cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, từng không chấp nhận thất bại trước ông Lula trong cuộc bầu cử năm 2022, sau đó bị kết tội âm mưu đảo chính và đang thụ án 27 năm tù. Tham vọng đưa Brazil lần đầu có hai cha con cùng trở thành tổng thống vì thế chưa thành hiện thực, trong khi nguy cơ chia rẽ và bất ổn chính trị tiếp tục được đặt ra.
Phe cánh tả chặn đà thắng của làn sóng bảo thủ
Trong lúc phe cánh hữu gia tăng ảnh hưởng tại Chile, Argentina, Peru và Colombia, Brazil vẫn lựa chọn một chính phủ cánh tả. Đây được xem là chiến thắng đầu tiên của phe tả trong chuỗi bầu cử Mỹ Latin kể từ khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu, qua đó phần nào chặn lại “làn sóng xanh” chỉ xu hướng các chính phủ cánh hữu lên nắm quyền trong khu vực.
Trong bài phát biểu chiến thắng, ông Lula tuyên bố Brazil không phải “sân sau của bất kỳ ai”, phát tín hiệu cứng rắn với Washington. Ông đồng thời khẳng định sẽ điều hành đất nước vì 215 triệu người Brazil và kêu gọi khép lại sự đối đầu của mùa bầu cử.
Trong nhiệm kỳ mới, Tổng thống Lula dự kiến theo đuổi đường lối ngoại giao cân bằng, coi trọng các nước phương Nam toàn cầu, tăng cường kiểm soát súng, bảo vệ rừng Amazon và duy trì cơ chế tăng lương tối thiểu. Tuy nhiên, chính phủ của ông có thể phải đối mặt với quan hệ khó khăn với chính quyền Tổng thống Trump, sức ép ngân sách từ việc mở rộng phúc lợi, cũng như yêu cầu cấp bách về giảm chi phí sinh hoạt và cải thiện an ninh.
Nhận xét
Đăng nhận xét