Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Tuổi trẻ tiếp cận tư tưởng mới
Jeong Yak-jeon sinh năm 1758 tại Majae, Gwangju, tỉnh Gyeonggi, trong gia đình có cha từng giữ chức quan đứng đầu địa phương Jinju. Ông là anh của Jeong Yak-jong và Jeong Yak-yong, những nhân vật có ảnh hưởng trong lịch sử tư tưởng Triều Tiên.
Thời trẻ sống tại Seoul, Jeong Yak-jeon tiếp cận học thuật của Yi Ik và theo học Kwon Cheol-sin, người kế thừa tư tưởng của học giả này. Qua giao lưu với nhóm trí thức Nam Nhân sớm tiếp nhận tri thức phương Tây, ông biết đến lịch pháp, toán học phương Tây và quan tâm tới Công giáo.
Năm 1779, ông dự một cuộc hội học thuật tại chùa Jueosa ở Yeoju, nơi các trí thức thảo luận giáo lý Công giáo. Từ năm 1784, ông cùng các em và một số học giả tham gia cộng đồng Công giáo sơ khai của Triều Tiên. Hoạt động này bị Bộ Hình phát hiện vào tháng 4/1785, nhưng ngoài Kim Beom-u, những người liên quan không bị xử phạt.
Con đường quan trường và án lưu đày
Jeong Yak-jeon vượt qua kỳ thi cấp thấp năm 1783 và đỗ khoa thi văn năm 1790. Sau đó, ông đảm nhiệm một số chức vụ trong triều đình, đồng thời tham gia biên soạn sách về nhân vật vùng Yeongnam theo lệnh vua Jeongjo vào năm 1798.
Năm 1801, cuộc đàn áp Công giáo dưới triều Joseon khiến ông và em trai Jeong Yak-yong bị liên lụy. Jeong Yak-yong bị đưa tới Janggi rồi Gangjin, còn Jeong Yak-jeon ban đầu bị đày ra đảo Sinji. Sau vụ bức thư của người cháu rể Hwang Sa-yeong, ông bị chuyển tới Heuksando, vùng đảo xa ngoài khơi phía tây nam bán đảo Triều Tiên.
Jeong Yak-jeon không bao giờ được giải lưu. Ông qua đời ngày 30/6/1816 tại đảo Uido, thuộc khu vực Heuksando, sau 16 năm sống nơi lưu đày.
“Jasan Eobo” ra đời giữa đảo xa
Tại Heuksando, Jeong Yak-jeon lập trường học mang tên Bokseongjae để dạy thanh thiếu niên trên đảo, đồng thời tiếp tục nghiên cứu và viết sách. Ngoài “Jasan Eobo”, ông còn để lại nhiều trước tác, trong đó có tác phẩm ghi lại hành trình trôi dạt trên biển của thương nhân hải sản Mun Sun-deuk.
“Jasan Eobo”, công trình tiêu biểu nhất của ông, được hình thành từ việc trực tiếp khảo sát và thu thập sinh vật ở vùng biển quanh Heuksando. Jeong Yak-jeon phân chia đối tượng nghiên cứu thành các nhóm như cá, động vật có vỏ, chim biển cùng nhiều loài thủy sinh và sinh vật khác. Ông không chỉ ghi tên gọi, khu vực phân bố mà còn mô tả hình dáng, tập tính và cách con người sử dụng từng loài.
Trong một tác phẩm khác mang tên “Songjeong Saui”, ông phê phán chính sách liên quan đến cây thông của triều đình Joseon, cho thấy mối quan tâm không chỉ giới hạn ở sinh vật biển mà còn hướng tới các vấn đề quản lý tài nguyên đương thời.
Di sản của một học giả quan sát từ thực địa
Bách khoa toàn thư Văn hóa Dân tộc Hàn Quốc đánh giá “Jasan Eobo” là công trình đầu tiên của nước này về lĩnh vực thủy sản. Giá trị nổi bật của cuốn sách nằm ở phương pháp khảo sát, thu thập và phân loại trực tiếp, kèm theo những thông tin cụ thể về hệ sinh thái biển Heuksando.
Từ một quan văn và học giả thực học, Jeong Yak-jeon đã trở thành nhà nghiên cứu, tác giả và người giáo dục ngay trong hoàn cảnh lưu đày. Ngày nay, ông được nhớ đến như học giả đã quan sát tỉ mỉ vùng biển Heuksando và lưu giữ tri thức ấy trong “Jasan Eobo”. Cuộc đời cùng trước tác của ông cũng xuất hiện trong phim truyền hình “Tiểu thuyết Mokminsimseo”, tiểu thuyết “Heuksan” của Kim Hoon và bộ phim điện ảnh “Jasan Eobo” ra mắt năm 2021.
Nhận xét
Đăng nhận xét