Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Từ con gái nhà quan đến thế tử tần
Huệ Khánh cung họ Hong, vợ của Thế tử Sado và mẹ của vua Jeongjo, là một trong những phụ nữ hoàng gia được nhắc đến nhiều nhất trong lịch sử Joseon. Bà để lại Hanjungnok, tập hồi ký nhìn lại cái chết của chồng cùng khoảng 60 năm sống giữa những biến động trong cung đình.
Bà sinh ngày 18 tháng 6 âm lịch năm 1735 tại Hanseong, tên gọi cũ của Seoul, là con gái thứ hai của Hong Bong-han và phu nhân họ Lee. Dù ông nội từng giữ chức quan cao, gia đình không thực sự dư dả. Trong hồi ký, bà kể nhà mình không thể chuẩn bị sính lễ đầy đủ cho cả cuộc hôn nhân của chị gái lẫn ngày bà vào cung.
Năm 1743, bà được chọn làm phối ngẫu của Thế tử Sado. Một năm sau, khi mới 10 tuổi, bà chính thức được phong thế tử tần và cử hành hôn lễ hoàng gia. Theo chỉ thị đặc biệt của vua Yeongjo, cha bà trực tiếp dạy con gái các sách giáo huấn dành cho người trong hoàng tộc như Sohak, Naehun và Eoje Hunseo.
Bà sinh hai con trai với Thế tử Sado. Người con đầu là Ý Chiêu thế tôn qua đời khi còn nhỏ. Hai năm sau, người con thứ hai Yi San chào đời và về sau trở thành vua Jeongjo, vị vua thứ 22 của triều Joseon.
Cái chết của Thế tử Sado
Năm 1762, Na Gyeong-eon tố cáo Thế tử Sado với 10 hành vi sai trái, đẩy hoàng gia vào một cuộc khủng hoảng lớn. Sau khi trực tiếp thẩm vấn, vua Yeongjo phế con trai xuống làm thường dân rồi nhốt ông trong một chiếc rương gỗ đựng gạo.
Thế tử Sado bị giam tám ngày giữa thời tiết nóng bức và chết vì đói vào ngày 12 tháng 7. Sau đó, vua Yeongjo ban thụy hiệu Sado cho người con đã mất và ban cho con dâu họ Hong tước hiệu Huệ tần. Bà rời cung, sống tại tư gia.
Bối cảnh chính trị của vụ việc đến nay vẫn được nhìn nhận theo nhiều hướng. Một cách giải thích cho rằng vấn đề của Thế tử Sado trở thành điểm nóng trong cuộc đấu giữa phe ngoại thích gắn với Hong Bong-han, lực lượng ủng hộ chính sách cân bằng phe phái của nhà vua, và phe Noron phản đối chính sách này. Nhiều bản tấu thời đó chỉ trích Hong Bong-han vì che giấu hành vi của thế tử. Cũng có câu chuyện cho rằng vua Yeongjo đã lựa chọn từ bỏ con trai để bảo vệ hoàng tộc và giữ an toàn cho cháu nội.
Người mẹ bảo vệ Yi San
Năm 1769, khi thế tôn Yi San bị phát hiện lui tới kỹ viện cùng một số người, Huệ tần lo con trai có thể đi vào con đường giống cha. Bà nhờ Hong Bong-han giải quyết nhưng bị từ chối, nên tuyệt thực để gây sức ép. Cuối cùng, cha bà can thiệp, đưa những kỹ nữ liên quan đi lưu đày và chỉ báo lại cho thế tôn sau khi sự việc đã được xử lý. Tình tiết này không xuất hiện trong biên niên sử chính thức của vương triều mà được ghi trong Hanjungnok.
Trong khi đó, gia đình họ Hong liên tục bị cuốn vào tranh chấp quyền lực. Hong Bong-han rời chính trường khoảng năm 1770 sau những đợt công kích của Kim Gwi-ju và Jeong Hu-gyeom. Quan hệ giữa ông với người em cùng cha khác mẹ Hong In-han cũng không tốt. Năm 1775, Hong In-han phản đối quyết liệt việc vua Yeongjo giao quyền nhiếp chính cho Yi San. Sau khi lên ngôi, Jeongjo ra lệnh xử tử ông.
Mẹ của nhà vua nhưng không phải vương đại phi
Năm 1776, vua Yeongjo qua đời ở tuổi 83. Yi San, khi đó 25 tuổi và đang thay vua xử lý triều chính, kế vị với niên hiệu Jeongjo. Nhà vua ban cho cha thụy hiệu Jangheon và dâng lên mẹ cung hiệu Huệ Khánh cung.
Dù là người lớn tuổi nhất trong hoàng gia lúc ấy, Huệ Khánh cung vẫn đứng sau Vương đại phi Jeongsun, người trẻ hơn bà 10 tuổi, trong trật tự cung đình. Nguyên nhân là Jeongjo được ghi nhận chính thức làm con thừa tự của Hiếu Chương thế tử, không phải Thế tử Sado, để bảo đảm tính hợp pháp của việc kế vị.
Vì vậy, địa vị chính thức của Huệ Khánh cung khi còn sống vẫn dừng ở ngôi thế tử tần. Tuy nhiên, Jeongjo gọi mẹ ruột là Jagung và dành cho bà sự đối đãi trên thực tế tương đương một vương đại phi. Bà lần lượt được ban các tôn hiệu Hyogang, Jahui, Jeongseon và Hwimok.
Hanjungnok và tiếng nói từ bên trong cung điện
Trong thời trị vì của Jeongjo và Sunjo, Huệ Khánh cung nhiều lần ghi lại cuộc đời mình, cái chết của Thế tử Sado và những trải nghiệm tích lũy qua sáu thập niên trong cung. Hanjungnok không phải tác phẩm được hoàn thành trong một lần. Đây là tập hợp những văn bản viết trong hơn 10 năm, hướng tới các đối tượng và mục đích khác nhau, rồi được người đời sau biên soạn lại.
Tác phẩm được đánh giá cao vì mô tả chi tiết những điều khó tìm thấy trong chính sử, từ diễn biến quanh cái chết của Thế tử Sado đến tính cách các nhân vật, các sự kiện và đối thoại trong hoàng gia. Huệ Khánh cung cũng viết hồi ký vào dịp mừng thọ 60 tuổi năm 1795.
Sau khi Jeongjo qua đời, em trai ruột của bà bị xử tử và cha bà một lần nữa bị quy là nghịch thần dưới sức ép của phe Byeokpa. Trong các văn bản để lại, bà viện dẫn lời Jeongjo cùng những sự kiện lịch sử để lần lượt bác bỏ cáo buộc nhằm vào cha và em trai, đồng thời thể hiện sự oán giận đối với phe của Kim Gwi-ju và Byeokpa.
Sau năm 1800, khi Jeongjo qua đời và cháu nội Sunjo lên ngôi, bà đổi chữ Hán trong nhan đề tác phẩm từ Hanjungnok mang nghĩa ghi chép lúc nhàn rỗi sang Hanjungnok mang sắc thái ghi chép trong nỗi hận. Từ năm 1910, một số học giả Hàn Quốc đặt câu hỏi liệu mục đích chính của tác phẩm có phải là biện hộ cho bản thân và gia đình bên ngoại hay không.
Được truy tôn sau khi qua đời
Huệ Khánh cung mắc bệnh từ năm 1805 và phải nằm điều trị trong thời gian dài. Bà qua đời tại điện Gyeongchun trong cung Changgyeong vào ngày 15 tháng 12 âm lịch năm 1815, tương ứng ngày 1 tháng 1 năm 1816, hưởng thọ 81 tuổi. Sau khi mất, bà được ban thụy hiệu Hiến Khánh tần.
Ngay sau khi Sunjo lên ngôi, bà yêu cầu khôi phục danh dự cho gia đình mình dựa trên lời hứa trước đó của Jeongjo. Đến năm 1814, gia tộc bên ngoại của bà được minh oan và phục hồi địa vị. Bà cũng yêu cầu trừng phạt những người từng công kích Hong Bong-han trước khi ông qua đời.
Năm 1899, dưới thời vua Gojong, Jangheon thế tử được truy tôn làm vua Jangjong. Huệ Khánh cung theo đó được truy tôn là Hiến Khánh vương hậu. Khi Jangjong tiếp tục được nâng lên thành Jangjo Nghĩa Hoàng đế, bà trở thành Hiến Khánh Nghĩa Hoàng hậu.
Bà được an táng cùng chồng tại lăng Yungneung ở Hwaseong, tỉnh Gyeonggi. Gần đó là Geolleung, nơi an nghỉ của vua Jeongjo và Hiếu Ý vương hậu.
Hình tượng còn lại trong văn hóa đại chúng
Cuộc đời Huệ Khánh cung gắn với bi kịch của Thế tử Sado, quá trình Jeongjo lên ngôi và những cuộc đối đầu chính trị kéo dài trong hoàng gia Joseon. Hanjungnok vừa là nguồn tư liệu quý về thế giới bên trong cung điện, vừa tiếp tục gây tranh luận vì tính chất tự thuật và mục đích bảo vệ gia tộc của tác giả.
Câu chuyện của bà nhiều lần được tái hiện trong tiểu thuyết, phim điện ảnh và truyền hình Hàn Quốc. Diễn viên Kyeon Mi-ri đảm nhận vai Huệ Khánh cung trong phim truyền hình Yi San của MBC năm 2007; Moon Geun-young đóng nhân vật này trong phim điện ảnh The Throne năm 2015; còn Kang Mal-geum thể hiện vai diễn trong bộ phim truyền hình The Red Sleeve năm 2021.
Nhận xét
Đăng nhận xét