Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Lee Jae-myung xuống 40%: Phép thử giữa củng cố nền tảng và mở rộng đồng thuận

Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết

Từ một con số thăm dò đến bài toán điều hành

Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung giảm xuống 40%, mức thấp nhất kể từ khi ông nhậm chức theo cuộc khảo sát mới nhất của Gallup Korea, đang tạo ra một phép thử đáng chú ý đối với chiến lược điều hành của chính quyền Seoul. Diễn biến này không chỉ phản ánh tâm lý cử tri tại một thời điểm, mà còn đặt ra câu hỏi rộng hơn: một tổng thống nên phản ứng thế nào khi sự ủng hộ suy giảm, trong khi vẫn phải duy trì động lực cải cách và xử lý những vấn đề kinh tế - xã hội có nhiều lợi ích xung đột?

Khảo sát được Gallup Korea công bố ngày 4, thực hiện từ ngày 1 đến ngày 3 với 1.001 người trưởng thành trên toàn quốc. Người tham gia được lựa chọn thông qua số điện thoại di động ảo ngẫu nhiên và trả lời phỏng vấn qua điện thoại. Sai số mẫu là ±3,1 điểm phần trăm với độ tin cậy 95%; tỷ lệ tiếp xúc đạt 47,4% và tỷ lệ trả lời là 10,9%. So với cuộc khảo sát công bố ngày 28 tháng trước, tỷ lệ đánh giá tích cực đối với tổng thống giảm 2 điểm phần trăm.

Các thông số này cần được đọc thận trọng. Mức 40% không đồng nghĩa chính quyền đã mất khả năng điều hành, trong khi chênh lệch 2 điểm phần trăm vẫn nằm trong biên độ sai số của từng cuộc khảo sát. Một kết quả đơn lẻ cũng chưa đủ để khẳng định xu hướng dài hạn. Tuy vậy, việc chỉ số rơi xuống mức thấp nhất kể từ khi ông Lee nhậm chức mang ý nghĩa chính trị rõ ràng: Nhà Xanh có lý do để xem đây là cảnh báo sớm, nhất là khi một tổng thống muốn triển khai các chương trình cải cách thường cần cả sự ủng hộ trong Quốc hội lẫn đồng thuận ngoài xã hội.

Trong bối cảnh đó, chuỗi hoạt động gần đây của ông Lee cho thấy chính quyền đang ưu tiên củng cố quan hệ với lực lượng cấp tiến, các tổ chức xã hội dân sự và phong trào công đoàn. Đây là những nhóm có ảnh hưởng đáng kể đối với nền tảng chính trị của phe tiến bộ Hàn Quốc. Tuy nhiên, chiến lược củng cố “sân nhà” chỉ là bước đầu; thách thức lớn hơn là chuyển sự đoàn kết của lực lượng ủng hộ thành kết quả chính sách có thể thuyết phục nhóm cử tri trung dung và công chúng rộng rãi.

Xã hội dân sự trong cấu trúc chính trị Hàn Quốc

Ngày 4, ông Lee gặp đại diện các tổ chức xã hội dân sự có khuynh hướng tiến bộ tại Nhà Xanh. Tổng thống nhấn mạnh rằng các tổ chức này có vai trò rất lớn trong tiến trình “đại cải cách xã hội” mà đất nước cần thực hiện. Những người tham dự được nhắc đến gồm đại diện Hội nghị Liên đới các tổ chức xã hội dân sự và Liên minh Tiến bộ Hàn Quốc.

Với độc giả Việt Nam, khái niệm “xã hội dân sự” trong chính trị Hàn Quốc cần được đặt trong bối cảnh lịch sử riêng. Nhiều tổ chức dân sự tại nước này trưởng thành từ các phong trào dân chủ, đấu tranh lao động, bảo vệ quyền phụ nữ, môi trường và quyền lợi của những nhóm yếu thế. Họ không phải cơ quan nhà nước hay chính đảng, nhưng có khả năng huy động thành viên, tổ chức chiến dịch xã hội, đề xuất chính sách và gây sức ép đối với chính quyền. Trong nhiều giai đoạn, tiếng nói của các tổ chức này đã ảnh hưởng trực tiếp đến nghị trình công cộng tại Hàn Quốc.

Vì vậy, phát biểu của ông Lee không đơn thuần là lời cảm ơn một nhóm ủng hộ. Khi tổng thống công khai đề nghị xã hội dân sự đóng vai trò trong “đại cải cách xã hội”, ông đang phát đi thông điệp rằng nguồn lực chính trị và tính chính danh cho cải cách sẽ không chỉ đến từ bộ máy hành pháp. Chính quyền muốn huy động mạng lưới bên ngoài nhà nước để thảo luận, giải thích và tạo sức ép xã hội cho những thay đổi có thể gặp phản ứng từ các nhóm lợi ích.

Cách tiếp cận này có ưu điểm là mở rộng kênh tham vấn và tận dụng hiểu biết thực địa của các tổ chức xã hội. Song nó cũng chứa đựng rủi ro. Nếu quá trình tham vấn chủ yếu giới hạn trong những nhóm có cùng khuynh hướng chính trị với tổng thống, chính quyền có thể bị đánh giá là lắng nghe có chọn lọc. Muốn biến đối thoại thành cơ sở cho đồng thuận quốc gia, Nhà Xanh phải chứng minh rằng các đề xuất cải cách phục vụ lợi ích chung, chứ không chỉ đáp ứng chương trình nghị sự của một bộ phận cử tri.

Hai liên đoàn công đoàn và những hồ sơ khó

Một ngày trước cuộc gặp với giới xã hội dân sự, Tổng thống Lee đã làm việc với ông Kim Dong-myung, Chủ tịch Liên đoàn Công đoàn Hàn Quốc, và ông Yang Kyung-soo, Chủ tịch Tổng liên đoàn Công đoàn Dân chủ Hàn Quốc. Đây là hai tổ chức công đoàn lớn nhất nước, thường được gọi là “hai tổng liên đoàn” trong truyền thông Hàn Quốc. Cả hai đều đại diện cho lực lượng lao động có tổ chức, nhưng khác nhau về truyền thống hoạt động, phương pháp đấu tranh và quan hệ với chính quyền qua từng thời kỳ.

Liên đoàn Công đoàn Hàn Quốc, thường được biết đến bằng tên viết tắt tiếng Anh FKTU, có lịch sử lâu đời và nhìn chung được xem là có khuynh hướng đối thoại thể chế rõ hơn. Tổng liên đoàn Công đoàn Dân chủ Hàn Quốc, hay KCTU, hình thành từ phong trào công đoàn dân chủ và thường mang hình ảnh đấu tranh quyết liệt hơn. Việc tổng thống gặp lãnh đạo cả hai tổ chức trong cùng một khuôn khổ vì thế có ý nghĩa biểu tượng: chính quyền muốn đưa hai dòng chính của phong trào lao động trở lại vị trí đối tác trong thảo luận chính sách.

Nội dung được đề cập bao gồm “ba siêu dự án” của chính phủ và vấn đề kéo dài tuổi nghỉ hưu. Nguồn tin tóm tắt không nêu chi tiết cấu phần của ba dự án, vì vậy chưa thể đánh giá đầy đủ tác động đối với từng ngành hay từng nhóm lao động. Riêng câu chuyện tuổi nghỉ hưu đã cho thấy mức độ phức tạp. Hàn Quốc đang già hóa nhanh, lực lượng lao động có nguy cơ thu hẹp, trong khi nhiều người cao tuổi vẫn cần thu nhập sau độ tuổi nghỉ việc theo quy định. Kéo dài thời gian làm việc có thể giúp tận dụng kinh nghiệm và giảm áp lực an sinh, nhưng cũng làm nảy sinh tranh luận về tiền lương, năng suất, cơ hội việc làm cho người trẻ và chi phí của doanh nghiệp.

Trong thị trường lao động Hàn Quốc, nhiều doanh nghiệp áp dụng hệ thống tiền lương gắn mạnh với thâm niên. Nếu tuổi nghỉ hưu tăng mà cơ chế lương không được điều chỉnh, doanh nghiệp có thể cho rằng chi phí nhân sự tăng quá cao. Ngược lại, nếu người lao động lớn tuổi phải chấp nhận giảm lương đáng kể để tiếp tục làm việc, công đoàn sẽ đặt câu hỏi về tính công bằng và chất lượng việc làm. Đây là lý do một cuộc gặp cấp cao chỉ có giá trị mở đầu. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng chính phủ xây dựng quy trình thương lượng đáng tin cậy giữa người lao động, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý.

Ba trụ cột của chiến lược củng cố phe tiến bộ

Nếu đặt các hoạt động gần đây cạnh nhau, có thể nhận diện ba trụ cột trong phản ứng chính trị của Tổng thống Lee: nối lại quan hệ với xã hội dân sự, đưa công đoàn vào trung tâm đối thoại chính sách và sử dụng nhân sự để phát tín hiệu về định hướng tiến bộ. Theo thông tin được công bố, ông Lee đã đề cử bà Yong Hye-in làm Bộ trưởng Bình đẳng giới và Gia đình, đồng thời lựa chọn cựu nghị sĩ Lee Hae-min thuộc Đảng Đổi mới Tổ quốc cho vị trí thư ký cấp cao phụ trách hoạch định tương lai về trí tuệ nhân tạo tại Nhà Xanh.

Những lựa chọn này được chú ý bởi nhân sự cấp cao tại Hàn Quốc không chỉ được đánh giá về năng lực chuyên môn mà còn được đọc như một thông điệp chính trị. Bộ phụ trách bình đẳng giới và gia đình nằm ở tâm điểm nhiều tranh luận liên quan đến quyền phụ nữ, dân số, chăm sóc trẻ em và xung đột giới trong xã hội Hàn Quốc. Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo là lĩnh vực quyết định năng lực cạnh tranh công nghiệp, việc làm và chiến lược công nghệ dài hạn. Việc bố trí các gương mặt có liên hệ với không gian chính trị tiến bộ ở hai vị trí này cho thấy tổng thống muốn vừa củng cố bản sắc chính trị, vừa gắn bản sắc đó với những vấn đề tương lai.

Trước đó, trong cuộc gặp lãnh đạo mới của đảng cầm quyền Dân chủ, trong đó có Chủ tịch Kim Min-seok, ông Lee được cho là đã đề cập việc chưa quan tâm đầy đủ đến phe tiến bộ. Khi đặt phát biểu này bên cạnh các cuộc gặp và quyết định nhân sự, khó xem đây là những sự kiện rời rạc. Chúng tạo thành một chuỗi tín hiệu nhằm trấn an lực lượng ủng hộ truyền thống rằng chính quyền không rời xa các cam kết về lao động, bình đẳng và cải cách xã hội.

Về mặt chính trị, lựa chọn này có lý. Khi tỷ lệ ủng hộ đi xuống, ngăn nhóm cử tri nòng cốt rời bỏ thường dễ thực hiện hơn việc ngay lập tức thuyết phục những người vốn hoài nghi. Một nền tảng ổn định cũng giúp chính quyền duy trì tổ chức, thông điệp và khả năng huy động xã hội. Nhưng đây là chiến lược phòng thủ nhiều hơn là lời giải hoàn chỉnh. Nếu chính quyền chỉ nhấn mạnh bản sắc phe phái mà không tạo ra thành tựu phổ quát, nỗ lực củng cố nền tảng có thể làm khoảng cách với cử tri trung dung lớn thêm.

Vì sao tập hợp lực lượng chưa bảo đảm tỷ lệ ủng hộ phục hồi

Kết quả khảo sát mới nhất cho thấy tín hiệu chính trị không tự động chuyển thành đánh giá tích cực. Dù chính quyền đã thực hiện một số động thái nhân sự và tăng tiếp xúc với phe tiến bộ, tỷ lệ ủng hộ vẫn giảm so với cuộc khảo sát trước. Điều này phản ánh khoảng cách quen thuộc giữa chính trị biểu tượng và trải nghiệm thực tế của cử tri.

Một cuộc gặp với công đoàn có thể được giới lao động hoan nghênh, nhưng người dân sẽ chờ xem tuổi nghỉ hưu được xử lý ra sao, thu nhập có ổn định hay không và cơ hội của người trẻ có bị ảnh hưởng không. Việc mời xã hội dân sự tham gia cải cách có thể tạo cảm giác cởi mở, nhưng công chúng vẫn cần biết chủ đề nào được ưu tiên, cơ chế tham vấn có minh bạch không và đề xuất nào sẽ trở thành luật hoặc chương trình hành động. Tương tự, một cuộc cải tổ nhân sự chỉ tạo kỳ vọng ban đầu; uy tín lâu dài phụ thuộc vào năng lực quản lý và kết quả của người được bổ nhiệm.

Đây cũng là khác biệt giữa “đoàn kết phe mình” và “khôi phục niềm tin quốc gia”. Chiến lược thứ nhất tập trung vào các nhóm đã chia sẻ giá trị với tổng thống. Chiến lược thứ hai đòi hỏi giải thích chính sách bằng lợi ích mà cả những người không ủng hộ chính quyền cũng có thể nhận thấy. Chẳng hạn, chính sách lao động phải được trình bày không chỉ như sự đáp ứng yêu cầu của công đoàn, mà còn như giải pháp cho già hóa dân số, năng suất doanh nghiệp và an sinh của các thế hệ.

Chính quyền ông Lee vì thế đứng trước yêu cầu cân bằng khó khăn. Nếu nhượng bộ quá ít, công đoàn và xã hội dân sự có thể cho rằng đối thoại chỉ mang tính hình thức. Nếu chấp nhận các yêu cầu mà không tính đầy đủ đến sức chịu đựng của doanh nghiệp và ngân sách, chính phủ có thể gặp phản ứng từ khu vực sản xuất, giới trẻ hoặc người nộp thuế. Năng lực điều hành sẽ được đo bằng cách dung hòa các lợi ích này, chứ không phải số lượng cuộc gặp được tổ chức.

Ý nghĩa đối với Việt Nam và quan hệ Việt - Hàn

Diễn biến chính trị tại Seoul đáng được Việt Nam theo dõi vì Hàn Quốc là một trong những đối tác kinh tế, đầu tư và giao lưu nhân dân quan trọng của Việt Nam. Tuy nhiên, từ một cuộc thăm dò dư luận chưa thể suy diễn rằng chính sách của Hàn Quốc đối với Việt Nam sẽ thay đổi. Điều có ý nghĩa thực tế hơn là hướng ưu tiên của chính quyền Lee trong các lĩnh vực lao động, già hóa dân số, trí tuệ nhân tạo và cải cách xã hội, bởi đây đều là những vấn đề có thể tác động gián tiếp đến doanh nghiệp và người lao động trong chuỗi liên kết hai nước.

Nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc đang hoạt động tại Việt Nam và sử dụng lượng lớn lao động địa phương. Nếu Seoul thúc đẩy những tiêu chuẩn mới về quản trị lao động, trách nhiệm xã hội hoặc chuyển đổi công nghệ, các tập đoàn mẹ có thể từng bước áp dụng yêu cầu tương tự đối với cơ sở sản xuất và nhà cung ứng ở nước ngoài. Dù nguồn tin hiện tại chưa cung cấp căn cứ để khẳng định sẽ có thay đổi cụ thể tại Việt Nam, doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng Hàn Quốc vẫn nên quan sát cách chính phủ, công đoàn và giới chủ nước này thỏa thuận về việc làm, tiền lương và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Câu chuyện kéo dài tuổi nghỉ hưu cũng có nét gần gũi với độc giả Việt Nam. Việt Nam đang thực hiện lộ trình điều chỉnh tuổi nghỉ hưu trong bối cảnh tuổi thọ tăng và cơ cấu dân số thay đổi. Hai nước có hệ thống pháp luật và điều kiện thị trường lao động khác nhau, nên không thể sao chép chính sách của nhau. Dù vậy, tranh luận tại Hàn Quốc cho thấy một bài học chung: tăng tuổi nghỉ hưu không chỉ là sửa một con số, mà phải đi cùng thiết kế tiền lương, đào tạo lại, điều kiện làm việc và cơ chế tạo cơ hội cho lao động trẻ.

Đối với cộng đồng người Việt sinh sống, học tập và làm việc tại Hàn Quốc, bất kỳ cải cách lao động lớn nào cũng đáng quan tâm, đặc biệt nếu liên quan đến thời gian làm việc, bảo hiểm xã hội hay cơ cấu tuyển dụng. Ở thời điểm này, chưa có thông tin cho thấy cuộc đối thoại của Tổng thống Lee với hai tổng liên đoàn tạo ra thay đổi trực tiếp đối với lao động Việt Nam. Vì thế, cách tiếp cận phù hợp là theo dõi tiến trình chính sách chính thức, tránh diễn giải quá mức từ phát biểu chính trị hoặc tin tức thăm dò.

Ở tầm quan hệ song phương, một chính quyền Hàn Quốc có nền tảng trong nước ổn định thường có điều kiện tốt hơn để duy trì các cam kết đối ngoại, hợp tác kinh tế và giao lưu nhân dân. Ngược lại, nếu tranh luận nội bộ kéo dài, sự chú ý của bộ máy có thể tập trung nhiều hơn vào chương trình trong nước. Điều Việt Nam cần quan sát không phải một biến động ngắn hạn của tỷ lệ ủng hộ, mà là liệu chính quyền Lee có chuyển các ưu tiên về công nghệ, lao động và cải cách thành chính sách ổn định hay không.

Từ đối thoại mang tính biểu tượng đến kết quả đo đếm được

Giai đoạn tiếp theo sẽ cho thấy chuỗi hoạt động của Tổng thống Lee là khởi đầu của một cơ chế đối thoại lâu dài hay chủ yếu là phản ứng trước áp lực dư luận. Nếu xã hội dân sự được coi là đối tác của “đại cải cách”, chính phủ cần công bố rõ chủ đề, lộ trình và cách tiếp nhận ý kiến. Nếu hai tổng liên đoàn được mời bàn về tuổi nghỉ hưu, Nhà Xanh cần chứng minh khả năng đưa cả giới doanh nghiệp, chuyên gia và đại diện thế hệ trẻ vào cùng quá trình thương lượng.

Những vị trí nhân sự mới cũng sẽ nhanh chóng được đánh giá bằng hiệu quả công việc. Trong lĩnh vực bình đẳng giới và gia đình, thách thức nằm ở việc xử lý những chủ đề dễ phân cực bằng chính sách dựa trên nhu cầu xã hội. Với trí tuệ nhân tạo, yêu cầu không chỉ là thúc đẩy đầu tư công nghệ mà còn phải chuẩn bị cho tác động đến việc làm, đào tạo kỹ năng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Hàn Quốc.

Tỷ lệ ủng hộ 40% là một tín hiệu đáng chú ý, nhưng chưa phải kết luận về tương lai chính trị của Tổng thống Lee. Điều đáng quan tâm hơn là cách chính quyền phản ứng: ưu tiên tái kết nối với lực lượng tiến bộ, coi công đoàn và xã hội dân sự là đối tác, đồng thời dùng nhân sự để tái khẳng định định hướng. Chiến lược này có thể giúp ổn định nền tảng, nhưng chỉ tạo ra đà phục hồi nếu dẫn đến chính sách cụ thể và kết quả mà người dân cảm nhận được.

Vì vậy, thước đo quan trọng trong những tháng tới không nằm ở số cuộc gặp hay mức độ mạnh mẽ của thông điệp chính trị. Đó sẽ là khả năng chính quyền biến đối thoại thành thỏa thuận, biến cam kết cải cách thành chương trình khả thi và biến sự ủng hộ của một phe thành niềm tin rộng hơn trong xã hội. Đây cũng là điểm khiến diễn biến tại Hàn Quốc đáng theo dõi từ Việt Nam: trong một nền kinh tế có quan hệ sâu rộng với khu vực, mức độ ổn định và hiệu quả của chính sách trong nước cuối cùng có thể lan tỏa sang hợp tác đầu tư, lao động và công nghệ với các đối tác bên ngoài.

Source: Original Korean article - Trendy News Korea