Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Ba ngày hội đàm chưa tạo ra văn kiện chung
Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung kéo dài ba ngày tại Washington kết thúc ngày 25, giờ địa phương, mà không có tuyên bố chung. Sau khi hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lên đường về nước, không tới New York dự kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
Lịch trình này khác với chuyến thăm Mỹ tháng 9-2015, khi ông Tập vừa gặp Tổng thống Barack Obama tại Washington, vừa tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York. Jeffrey Prescott, nhà nghiên cứu cấp cao tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế và từng là đại sứ Mỹ tại các cơ quan Liên Hợp Quốc ở Rome dưới thời chính quyền Joe Biden, nhận định đây là hình ảnh đặc biệt bất lợi đối với tổ chức đa phương lớn nhất thế giới.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể muốn dành toàn bộ sự chú ý cho cuộc gặp tại Nhà Trắng. Nếu kết hợp chuyến đi Washington với lịch trình tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ý nghĩa của hội nghị thượng đỉnh song phương có thể bị giảm bớt.
Vai trò của Liên Hợp Quốc tiếp tục bị đặt dấu hỏi
Việc ông Tập không tới New York diễn ra trong bối cảnh Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc chưa thể hiện được vai trò rõ rệt đối với chiến sự tại Iran, xung đột ở Dải Gaza và cuộc chiến Ukraine. Cơ quan này có quyền thông qua các nghị quyết mang tính ràng buộc, áp đặt trừng phạt hoặc cho phép sử dụng vũ lực, nhưng thường rơi vào bế tắc do bất đồng giữa ba nước thường trực có quyền phủ quyết là Mỹ, Trung Quốc và Nga.
Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục hỗ trợ Nga về kinh tế và chính trị, đồng thời vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Iran dù Tổng thống Trump kêu gọi các nước ngừng giao thương với Tehran. Những khác biệt Mỹ - Trung cũng bộc lộ trong vấn đề trí tuệ nhân tạo. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres muốn thiết lập một cơ chế quản trị AI ở cấp độ quốc tế, nhưng Washington phản đối quy định toàn cầu, còn Bắc Kinh không ủng hộ các biện pháp hạn chế hoạt động phát triển AI của mình.
Giới công nghệ và tài chính Mỹ phủ kín quốc yến
Tại quốc yến ở Phòng Đông của Nhà Trắng ngày 24, ông Trump tuyên bố hai nước đã đạt được bước tiến lớn và tích cực. Ông Tập đáp lại rằng quan hệ song phương nên hướng tới sự ổn định chiến lược trên cơ sở tôn trọng, công bằng và có đi có lại.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhắc lại giai đoạn Mỹ và Trung Quốc cùng chống Nhật Bản trong Thế chiến II, cũng như ngoại giao bóng bàn vào thập niên 1970. Ông kêu gọi hai cường quốc thể hiện trách nhiệm, đáp ứng kỳ vọng của người dân và tìm ra một phương thức quan hệ phù hợp.
Danh sách khách mời phía Mỹ có hàng loạt lãnh đạo công nghệ, gồm Jensen Huang của Nvidia, Mark Zuckerberg của Meta, Lisa Su của AMD, Tim Cook của Apple, Sam Altman của OpenAI, Sundar Pichai của Google, Satya Nadella của Microsoft, nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos và Elon Musk của Tesla, SpaceX. Các tập đoàn tài chính lớn cũng hiện diện với Jamie Dimon của JPMorgan, Larry Fink của BlackRock, Stephen Schwarzman của Blackstone, David Solomon của Goldman Sachs và Jane Fraser của Citi.
Jeff Yass, đồng sáng lập Susquehanna International Group và là nhà đầu tư lớn vào ByteDance, công ty mẹ của TikTok, cũng tham dự. Nhà Trắng giới thiệu ông bằng tên kèm TikTok thay vì tên doanh nghiệp của ông.
Trái ngược với sự hiện diện đông đảo của doanh giới Mỹ, phái đoàn Trung Quốc không có doanh nhân. Các vị trí tại bàn tiệc được dành cho những quan chức cấp cao như Thái Kỳ, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị; Vương Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị; Bộ trưởng Thương mại Vương Văn Đào và Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tạ Phong. Phía chính quyền Mỹ có Phó tổng thống JD Vance cùng các quan chức phụ trách ngoại giao, tài chính, quốc phòng, thương mại và đàm phán thương mại.
Hai nhà lãnh đạo dự kiến sớm gặp lại
Trong ngày cuối, hai nhà lãnh đạo cùng phu nhân dùng trà và tới thăm Cơ quan Lưu trữ và Hồ sơ Quốc gia gần Nhà Trắng. Dù gặp nhau liên tiếp trong ba ngày, hai bên vẫn không công bố thỏa thuận chung.
Ông Tập mời vợ chồng Tổng thống Trump tới Trung Quốc, đồng thời đề nghị hai bên gặp lại bên lề hội nghị APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11 và hội nghị thượng đỉnh G20 tại Miami vào tháng 12. Ông Trump sau đó xác nhận trên mạng xã hội rằng sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc tại cả hai sự kiện.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết các cuộc đàm phán thương mại liên quan đến hội nghị đã đạt tiến triển và nội dung thỏa thuận sẽ được công bố ngày 28, giờ địa phương. Văn kiện được kỳ vọng đề cập việc kéo dài thêm hai tháng giai đoạn đình chiến thương mại cùng những nội dung đã được quan chức cấp cao hai nước thống nhất.
Trong bối cảnh vai trò của Liên Hợp Quốc bị tranh luận, Trung Quốc đã tăng đóng góp tài chính và mở rộng ảnh hưởng tại tổ chức này dưới thời ông Tập. Mỹ, sau khi cắt giảm viện trợ và rút khỏi hàng chục cơ quan trực thuộc, tháng trước cũng thông báo với Quốc hội kế hoạch thanh toán 850 triệu USD trong tổng số gần 5 tỷ USD còn nợ. Ngoại trưởng Bangladesh Khalilur Rahman nhận định Liên Hợp Quốc tồn tại không phải vì hoàn hảo mà vì không thể thay thế.
Nhận xét
Đăng nhận xét