Hình ảnh giúp hiểu rõ bài viết
Một lời nhắc sống trọn hôm nay từ âm nhạc Hàn Quốc
Không phải thành công lớn hay những bước ngoặt ngoạn mục, một lời chúc sinh nhật, vài quả hồng chín và chiếc điều khiển tivi lại trở thành chất liệu cho album mới của ca sĩ, nhạc sĩ Hàn Quốc Ahn Chi-hwan. Với album phòng thu thứ 15 mang tên Seize the Day, anh hướng sự chú ý vào những điều dễ bị bỏ qua khi con người mải lo cho ngày mai. Đó là niềm vui có người để chúc mừng, những buồn vui trong đời sống vợ chồng và cả nỗi tiếc nuối trước lựa chọn đã qua.
Tại buổi giới thiệu album diễn ra ngày 8 ở Yeonnam Space, quận Mapo, Seoul, Ahn Chi-hwan cho biết anh muốn làm những ca khúc mang màu sắc khác, đi sâu vào nội tâm và ghi lại sự quý giá của hiện tại. Album gồm 15 bài, với ca khúc chủ đề 나는 오늘만 산다, có thể hiểu là Tôi chỉ sống cho hôm nay. Đặt bên cạnh những câu chuyện nhỏ trong các bài hát, tên gọi ấy gợi một thái độ sống hơn là lời tuyên bố bỏ mặc tương lai.
Với độc giả Việt Nam, thế giới được gợi ra ở đây không xa lạ: một mái nhà có người cùng chia sẻ, một món quả đúng độ ngon, một dịp sinh nhật tưởng bình thường nhưng rồi trở thành kỷ niệm. Điểm đáng chú ý của album không chỉ nằm ở sự gần gũi của chất liệu. Ahn Chi-hwan còn đặt niềm vui bên cạnh ân hận, cho thấy lời an ủi có thể bắt đầu từ việc thừa nhận cuộc sống vốn không hoàn toàn nhẹ nhõm.
“Sống cho hôm nay” không đồng nghĩa với quên ngày mai
Seize the Day là cách diễn đạt bằng tiếng Anh của thành ngữ Latin carpe diem, thường được hiểu là hãy tận hưởng hôm nay hoặc sống trọn hiện tại. Trong tiếng Việt, tinh thần ấy gần với lời nhắc “trân trọng những gì đang có”. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào tên album và ca khúc chủ đề, người nghe có thể liên tưởng đến lối sống chỉ biết trước mắt. Những chia sẻ của Ahn Chi-hwan và cách lựa chọn đề tài cho thấy một hướng đọc khác: hôm nay là khoảng thời gian cần được dành tâm sức, không phải khoảng trống để tiêu phí.
Album không xây dựng niềm vui bằng cách loại bỏ những điều khó chịu. Bên cạnh lời chúc mừng và sự động viên còn có ca khúc 그러지 않을 수도 있었어, tạm hiểu là Đã có thể không như thế, nói về nỗi ân hận trong đời. Sự hiện diện của bài hát này khiến thông điệp sống trong hiện tại có thêm chiều sâu. Người ta vẫn có thể tiếc một quyết định, nhớ một điều không thể sửa, đồng thời tìm thấy lý do để chăm chút cho ngày đang sống.
Đây cũng là điểm giúp thông điệp tránh trở thành một khẩu hiệu vui vẻ đơn giản. Với người đang gánh trách nhiệm gia đình hay lo toan công việc, lời khuyên cứ tận hưởng đôi khi khó tiếp nhận nếu bỏ qua hoàn cảnh thực tế. Cách đặt nhiều trạng thái tình cảm trong cùng một album cho phép hiểu sự an ủi theo nghĩa bớt tuyệt đối hơn: không nhất thiết phải hết buồn mới được vui, cũng không cần giải quyết xong mọi vướng mắc mới biết quý một khoảnh khắc bình yên.
Ca khúc chủ đề và cuộc gặp giữa hai người làm nhạc
Ca khúc chủ đề do Song Bong-ju, thành viên nhóm nhạc Hàn Quốc Jajeongeo Tan Punggyeong, viết cả lời lẫn nhạc. Anh là người đồng nghiệp ít tuổi hơn, có quan hệ thân thiết với Ahn Chi-hwan. Bài hát sử dụng câu hát vui tươi lặp lại theo tinh thần tên gọi, hướng tới việc tiếp sức cho người nghe. Nếu tên album đưa ra một ý niệm rộng về hiện tại, ca khúc chủ đề chuyển ý niệm đó thành lời nói ở ngôi thứ nhất, để mỗi người có thể liên hệ với một ngày của chính mình.
Việc một nghệ sĩ vừa hát vừa sáng tác chọn tác phẩm của đồng nghiệp làm bài đại diện cho album là chi tiết đáng lưu ý. Nó cho thấy thông điệp cá nhân không nhất thiết chỉ được chuyển tải bằng những câu chữ do chính người hát viết ra. Trong trường hợp này, điều đã được xác nhận là Song Bong-ju đảm nhận phần sáng tác, còn ca khúc được lựa chọn làm trung tâm giới thiệu album của Ahn Chi-hwan. Không có cơ sở từ thông tin hiện có để suy rộng thành một thay đổi toàn diện trong cách làm nghề của anh.
Ở góc độ thưởng thức, người nghe có thể quan tâm đến sự gặp nhau giữa lời ca của một người và cách truyền đạt của người khác. Tình bạn tạo bối cảnh cho cuộc hợp tác, nhưng giá trị của bài hát vẫn nằm ở khả năng chuyển lời động viên thành cảm xúc. Một câu hát ngắn, được nhắc lại, có thể trở thành điểm tựa dễ nhớ; còn nó có ở lại lâu với công chúng hay không cần được trả lời bằng đời sống thực tế của tác phẩm.
Chiếc điều khiển tivi và những chuyện trong một mái nhà
Trong 티비 리모컨, nghĩa là Điều khiển tivi, Ahn Chi-hwan dùng một vật dụng quen thuộc để gợi những buồn vui của đời sống vợ chồng. Thay vì bắt đầu bằng biến cố lớn, bài hát tìm chất liệu ngay trong không gian sinh hoạt. Với người Việt, chiếc điều khiển trên bàn phòng khách cũng là một hình ảnh dễ nhận ra. Nó có thể gợi những giờ cùng xem truyền hình hoặc sự khác biệt sở thích giữa các thành viên. Đây là liên tưởng từ đời sống người nghe, không phải mô tả cụ thể nội dung lời hát chưa được cung cấp.
Những chất liệu khác như sinh nhật hay vài quả hồng chín cũng có ưu thế tương tự. Người nghe không cần biết nhiều về xã hội Hàn Quốc để hình dung niềm vui được nhớ tới vào ngày sinh hoặc sự dễ chịu khi thưởng thức một thức quả đúng lúc. Các hình ảnh ấy thu hẹp khoảng cách ban đầu giữa nghệ sĩ và công chúng. Trước khi tìm hiểu lớp nghĩa của ngôn từ, người nghe đã có thể nhận ra một phần kinh nghiệm sống của mình trong đề tài bài hát.
Dẫu vậy, sự gần gũi không có nghĩa mọi sắc thái đều tự động vượt qua rào cản ngôn ngữ. Một cách chơi chữ, giọng kể hài hước hay nét ngậm ngùi trong tiếng Hàn vẫn cần được chuyển nghĩa cẩn thận. Điều đáng chú ý là album tạo được những lối vào dễ tiếp cận: từ một đồ vật, một lời chúc hay một món quả, câu chuyện có thể mở sang tình cảm giữa người với người. Đời thường ở đây không phải phần nền phụ họa mà trở thành đối tượng chính để quan sát.
Từ chuyện gia đình đến dấu vết thi ca ở Kyoto
Album còn có 동주와 지용 인 교토, tạm dịch là Dong-ju và Ji-yong ở Kyoto, lấy cảm hứng từ những bia thơ gắn với hai nhà thơ Hàn Quốc Yun Dong-ju và Jeong Ji-yong tại thành phố Kyoto, Nhật Bản. Bia thơ là công trình tưởng niệm có khắc thơ, kết nối một văn bản văn học với địa điểm cụ thể. Với bạn đọc Việt Nam, có thể hình dung gần với việc gặp những câu thơ được khắc trên đá ở một không gian lưu niệm, nơi việc đọc đồng thời trở thành trải nghiệm về cảnh quan và ký ức.
Chi tiết này mở rộng phạm vi chất liệu của album: từ đồ vật trong nhà đến dấu vết của các nhà thơ Hàn Quốc trên đất Nhật. Tuy nhiên, thông tin được cung cấp chỉ xác nhận nguồn cảm hứng, chưa đủ để kết luận bài hát triển khai câu chuyện lịch sử như thế nào hoặc mang một thông điệp cụ thể về quan hệ Hàn Quốc - Nhật Bản. Cũng không nên chỉ từ tên bài mà suy đoán toàn bộ nội dung lời ca hay cách phối khí.
Điều có thể nhận thấy là quá trình sáng tác không bị giới hạn bởi sự phân chia giữa đề tài nhỏ và đề tài lớn. Một chiếc điều khiển hay một bia thơ đều có thể khơi ra suy nghĩ, tùy trải nghiệm của người gặp chúng. Đặt cạnh nhau trong cùng tác phẩm, những đối tượng khác biệt ấy gợi hình ảnh một con người vừa sống trong các quan hệ gần gũi, vừa mang theo cảm xúc trước văn chương và những nơi mình đi qua.
Với công chúng Việt Nam: Một lối nghe Hàn Quốc ngoài hình dung quen thuộc
Đối với người Việt thường tiếp cận âm nhạc Hàn Quốc qua các nhóm nhạc thần tượng, album của Ahn Chi-hwan gợi thêm một hướng khám phá: tìm đến tác phẩm thông qua câu chuyện và trải nghiệm sống của người hát. Điều này không đặt các dòng nhạc vào thế đối lập, mà nhắc rằng âm nhạc một quốc gia không chỉ có một diện mạo. Chuyện vợ chồng, lời chúc sinh nhật hay sự tiếc nuối đều là những đề tài công chúng Việt Nam có thể tiếp nhận bằng vốn sống của mình, trước khi hiểu hết bối cảnh Hàn Quốc.
Sự tương đồng cũng nằm ở thói quen tìm sự đồng cảm trong ca từ. Với người yêu những bài hát Việt kể chuyện gia đình và thân phận, cách lựa chọn đề tài của Seize the Day có thể là điểm khởi đầu phù hợp. Tuy vậy, không nên đồng nhất phong cách của Ahn Chi-hwan với một nhạc sĩ Việt cụ thể chỉ vì cùng viết về đời sống. Những tương đồng về đề tài chưa đủ để kết luận về giai điệu, cách hát hoặc vị trí của nghệ sĩ trong mỗi nền âm nhạc.
Ý nghĩa gần nhất đối với giao lưu văn hóa Việt - Hàn vì thế nằm ở khả năng hiểu nhau qua những điều bình thường. Người nghe có thể nhận ra phía sau khác biệt ngôn ngữ vẫn là nhu cầu được quan tâm, được chia sẻ và được làm hòa với quá khứ. Thông tin hiện có không đề cập kế hoạch biểu diễn tại Việt Nam, hợp tác với doanh nghiệp Việt hay số liệu người nghe trong nước. Do đó, chưa có căn cứ để nói album sẽ tạo tác động thương mại đáng kể tại thị trường Việt Nam; giá trị kết nối lúc này nên được nhìn ở nội dung văn hóa.
Không tách đời thường khỏi những vấn đề của thời đại
Tại buổi giới thiệu, Ahn Chi-hwan giải thích rằng anh không chia việc sáng tác thành hai mảng riêng biệt là đời thường và thời đại. Theo cách anh trình bày, làm nhạc là nắm bắt nhiều cảm xúc phức tạp cùng tồn tại trong một con người. Chia sẻ ấy giúp tránh cách đọc đơn giản rằng album hướng vào nội tâm đồng nghĩa với việc nghệ sĩ quay lưng với những gì diễn ra bên ngoài. Những lựa chọn sáng tác lần này phản ánh nơi anh đang đặt sự quan tâm, hơn là một tuyên bố từ bỏ chủ đề nào đó.
Từ trường hợp này, có thể đặt ra một câu hỏi rộng hơn về âm nhạc mang tính an ủi: sự an ủi có nhất thiết phải nhẹ tênh và hoàn toàn lạc quan? Seize the Day gợi khả năng khác, khi cho nỗi ân hận đứng cạnh lời động viên và để quan hệ gia đình hiện ra với cả buồn lẫn vui. Một album chưa đủ chứng minh xu hướng của toàn ngành âm nhạc Hàn Quốc. Nhưng lựa chọn của Ahn Chi-hwan là ví dụ cụ thể cho cách xây dựng thông điệp tích cực mà vẫn giữ lại độ phức tạp của đời sống.
Điều cần chờ là sức sống của những bài hát
Nói về việc giới thiệu sáng tác mới, Ahn Chi-hwan nhấn mạnh niềm tin vào sức mạnh của bài hát và mong muốn đi theo con đường của mình. Anh cũng chia sẻ rằng bản thân thường trở nên cứng người khi đứng trước máy quay truyền hình. Lời bộc bạch cho thấy một trở ngại cá nhân trong việc xuất hiện trước ống kính, nhưng không nên được diễn giải thành quan điểm phủ nhận truyền hình hoặc các hình thức quảng bá khác.
Anh kỳ vọng những ca khúc lần này có thể mở ra một bước ngoặt mới trong đời làm nhạc. Đó là mong muốn của người sáng tạo, chưa phải kết quả đã được kiểm chứng. Điều đáng theo dõi sau buổi giới thiệu là các bài hát được tiếp nhận ra sao: lời động viên có tạo đồng cảm, hình ảnh đời thường có giữ được sức gợi, và những khoảng lặng về quá khứ có khiến thông điệp sống trọn hôm nay trở nên thuyết phục hơn hay không.
Với Seize the Day, Ahn Chi-hwan không chờ một câu chuyện phi thường mới cất tiếng hát. Anh tìm chất liệu ở những gì đang nằm trong tầm mắt và trong trí nhớ. Đó cũng là lời gợi mở gần gũi với người nghe Việt: giữa những mục tiêu còn ở phía trước, một ngày bình dị không nhất thiết chỉ là quãng chờ. Nó đã có những con người, niềm vui và cả điều chưa trọn vẹn đáng được lắng nghe.
Nhận xét
Đăng nhận xét